Ο Δήμος Αγίας Παρασκευής τοποθέτησε κάμερες για την πρόληψη της
παραβατικότητας και ακολούθως ισχυρίστηκε ότι αυτές... δεν λειτουργούν -
Προσφυγή στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα σκέφτονται οι
κάτοικοι.
Ρεπορτάζ: Γιάννης-Ορέστης Παπαδημητρίου
Προς εξάντληση βλέπουν οι κάτοικοι να οδηγούνται τα περιθώρια διαλόγου με τον
Δήμο Αγίας Παρασκευής για το επίμαχο θέμα των καμερών που έχουν εγκατασταθεί
στην Πλατεία Αγίου Ιωάννου, τη γνωστή «πάνω πλατεία» της περιοχής, με το
επόμενο βήμα να είναι η προσφυγή στις αρμόδιες αρχές.
Όπως έχουν καταγγείλει επανειλημμένα οι κάτοικοι της Αγίας Παρασκευής, οι
κάμερες φαίνονται να παραβιάζουν τους ισχύοντες κανονισμούς και νόμους σχετικά
με τα προσωπικά δεδομένα, άποψη που μοιράζεται και η Homo Digitalis, η
οργάνωση υπεράσπισης των ψηφιακών δεδομένων και μέλος της European Digital
Rights (EDRi) που συνδράμει τους κατοίκους στην υπόθεση.
|
Οι καλυμμένες κάμερες τον Ιούλιο του 2025.
(Πηγή: Ανοιχτή
Συνέλευση Κατοίκων Αγίας Παρασκευής)
|
Κάμερες και drones
Οι κάμερες τοποθετήθηκαν από τη δημοτική αρχή το καλοκαίρι του 2024 με την
ολοκλήρωση της ανάπλασης της πλατείας. Οι αντιδράσεις ήταν τόσο άμεσες, που
ήδη από τις 31 Ιουλίου, ο δήμαρχος Αγίας Παρασκευής Γιάννης Μυλωνάκης έκανε
την πρώτη κατευναστική δήλωση, παρέχοντας βεβαιώσεις για τη νομιμότητα των
καμερών και συμπληρώνοντας ότι είχαν μειωθεί τα περιστατικά παραβατικότητας
στην πλατεία.
Από την άνοιξη του 2025, οι αντιδράσεις των κατοίκων έγιναν εντονότερες, όταν
ο Δήμος ανακοίνωσε την αγορά drone «το οποίο περιπολεί κατά τις
νυχτερινές ώρες σε πλατείες, πάρκα και σχολικούς χώρους, με στόχο την αποτροπή
βανδαλισμών και παραβατικών συμπεριφορών» (30/4/2025).
Σε συνέντευξη που έδωσε τον Ιούνιο της ίδιας χρονιάς, μάλιστα, ο κ. Μυλωνάκης
περιέγραφε τη λειτουργία του drone, το οποίο καθοδηγείται από έναν χειριστή
στο δημαρχείο, ενώ φέρει φακό και μεγάφωνο με το οποίο ο χειριστής απευθύνεται
στους υποψήφιους παραβάτες. Αν αυτοί δεν συμμορφώνονταν με τις υποδείξεις του
ιπτάμενου μηχανήματος, ο χειριστής καλούσε την αστυνομία.
Σε απανωτές κινητοποιήσεις προέβησαν οι κάτοικοι της περιοχής από τον Ιούλιο
του 2025 ενάντια στις κάμερες και το drone, ενώ σε μία από αυτές, κάλυψαν τις
κάμερες με μαύρες σακούλες, προκειμένου να πραγματοποιήσουν χωρίς επιτήρηση
την ανοιχτή συζήτησή τους στην πλατεία.
Όπως επιβεβαίωσαν αργότερα και οι ειδικοί της Homo Digitalis, η δυνατότητα
παρακολούθησης μιας συνάθροισης από έναν Δήμο αντιβαίνει σε βασικές
συνταγματικές ελευθερίες.
Ταυτόχρονα, όπως διαπίστωσαν πολύ αργότερα οι κάτοικοι, η κάλυψη των καμερών
με τις σακούλες για τη διεξαγωγή της συνέλευσής τους ενδέχεται να ήταν τζάμπα
κόπος, καθώς ο Δήμος αργότερα ισχυρίστηκε εγγράφως ότι οι κάμερες… δεν
λειτουργούν.
Στη μάχη των προσωπικών δεδομένων
Το drone δεν φαίνεται να ξανατέθηκε σε λειτουργία μετά το καλοκαίρι του 2025.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία κατοίκου της περιοχής «πήγαινε και τρόμαζε παιδάκια
στην πλατεία, λέγοντάς τους να φύγουν, ενώ κατέβαινε πολύ χαμηλά και έβλεπε
μέσα στα σπίτια». Ωστόσο, το ζήτημα των καμερών παρέμεινε και κλιμακώθηκε.
Τον Μάρτιο του 2026, κάτοικοι της Αγίας Παρασκευής, μαζί με τον Δικηγόρο
Αθηνών και διευθυντή της Homo Digitalis, Λευτέρη Χελιουδάκη, απέστειλαν
επιστολή στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, στην οποία έθεταν ερωτήματα για τη
νομιμότητα των καμερών.
Τα ερωτήματα δεν ήταν θεωρητικά, αλλά προέκυπταν από τις προβλέψεις τόσο της
Οδηγίας που εξέδωσε το μακρινό 2011 η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού
Χαρακτήρα (ΑΠΔΠΧ) για τη «χρήση συστημάτων βιντεοεπιτήρησης», όσο και του
ευρωπαϊκού Γενικού Κανονισμού Προσωπικών Δεδομένων (του γνωστού GPDR) που
κυρώθηκε στην Ελλάδα με τον νόμο 4624/20219.
Στη βάση συγκεκριμένης ημερομηνίας στην οποία παρευρέθηκαν στην πλατεία,
ρωτούσαν:
«1. Από ποιόν φορέα λειτουργούν αυτές οι κάμερες (ποιος είναι δηλαδή ο
υπεύθυνος επεξεργασίας καθώς και οι λοιποί εκτελούντες επεξεργασίας); Πού
βασίζετε τη χρήση των καμερών αυτών (ποιά είναι δηλαδή η νομική βάση που
χρησιμοποιείτε) και ποιός ο σκοπός της επεξεργασίας;
2. Οι κάμερες μάς κατέγραψαν;
3. Υπάρχει καταγραφή ήχου;
4. Για πόσο καιρό διατηρούνται τα δεδομένα μας από τον καταγραφέα και πως
μπορούν να χρησιμοποιηθούν (πχ ενδέχεται να διαμοιραστούν τα δεδομένα σε άλλους
κρατικούς φορείς, όπως η ΕΛ.ΑΣ, ή ιδιώτες, και εάν ναι ποιά είναι η νομικη βάση για
τη μεταφορά αυτή)
5. Ποιά είναι η διαδικασία για να αιτήθουμε την διαγραφή τους;
6. Γιατί δεν υπάρχει δημόσια αναρτημένη η πολιτική προστασίας δεδομένων για
την εν λόγω πράξη επεξεργασίας στην ιστοσελίδα του Δήμου έως και σήμερα;
7. Ποιός είναι ο αρμόδιος υπεύθυνος ασφαλείας δεδομένων προσωπικού
χαρακτήρα;
8. Γιατί δεν υπάρχει η σχετική ενημερωτική πινακίδα όπως προβλέπεται από
τον νόμο και τις κατευθύνσεις της ΑΠΔΠΧ και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας
Δεδομένων;
9. Έχετε εκπονήσει εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία δεδομένων, όπως προβλέπεται στο άρθρο 35 ΓΚΠΔ και στις σχετικές κατευθυντήριες γραμμές της ΑΠΔΠΧ;»
Επίσης, σημείωναν ότι βάσει του GDPR και του εφαρμοστικού του νόμου, ο Δήμος
υποχρεούται να απαντήσει σε αυτά τα ερωτήματα εντός 30 ημερών.
Πράγματι, εντός αυτού του διαστήματος, ο Δήμος απάντησε δηλώνοντας ότι δύο
χρόνια μετά την εγκατάστασή τους οι κάμερες «δεν έχουν συνδεθεί με το
ηλεκτρικό δίκτυο και δεν έχουν τεθεί σε λειτουργία, με αποτέλεσμα να μην
πραγματοποιείται οποιαδήποτε καταγραφή ή εν γένει επεξεργασία δεδομένων
προσωπικού χαρακτήρα». Σε περίπτωση «ενδεχόμενης» (sic) μελλοντικής
λειτουργίας, η δημοτική αρχή δήλωσε ότι η λειτουργία τους θα συμμορφώνεται «με
το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο».
Ποιο πλαίσιο;
«Δεν γνωρίζουμε τι συμβαίνει με τις κάμερες, μόνο ο Δήμος το ξέρει», σημειώνει
μιλώντας στο in ο κ. Χελιουδάκης. Οι κάτοικοι έχουν ζητήσει με νεότερο αίτημα
στον Δήμο τα στοιχεία της Διεύθυνσης Τεχνικών Ελέγχων που δείχνουν ότι οι
κάμερες είναι εκτός λειτουργίας, αλλά και ρητή απάντηση στο αν έχουν τεθεί
ποτέ σε λειτουργία.
Ωστόσο, ουκ ολίγες είναι οι θεμελιακές παρατυπίες που διαπιστώνουν οι κάτοικοι
και ο κ. Χελιουδάκης ακόμα και στο ίδιο το γεγονός της εγκατάστασής τους.
Η χρήση μέσων επιτήρησης για πρόληψη του εγκλήματος προβλέπεται από σχετικά
Προεδρικά Διατάγματα ως αποκλειστική αρμοδιότητα της Ελληνικής Αστυνομίας. Για
όλους τους υπόλοιπους σκοπούς, η λειτουργία συστημάτων παρακολούθησης, όπως τα
κλειστά κυκλώματα τηλεόρασης, διέπεται από την προαναφερθείσα Οδηγία της ΑΠΔΠΧ
από το 2011, που προβλέπει την εγκατάσταση και λειτουργία τέτοιων συστημάτων
μόνο για την προστασία της περιουσίας.
Όπως εξηγεί ο κ. Χελιουδάκης, αυτό στην πράξη σημαίνει ότι αν ο Δήμος είχε
στην πλατεία μία αποθήκη με εξοπλισμό, μπορούσε να εγκαταστήσει μία κάμερα που
να κοιτάει τα σημεία εισόδου της, όχι γενικά τον δημόσιο χώρο. «Οι κάμερες που
καταγράφουν τον δρόμο στα περίπτερα, τις επιχειρήσεις εστίασης και αλλού είναι
παράνομες», λέει. «Αλλά δεν αναλαμβάνει δράση η ΑΠΔΠΧ, ίσως γιατί δεν έχει το
προσωπικό για να κάνει αυτεπάγγελτες έρευνες».
Ακόμα δε και στις περιπτώσεις που αφορούν την πρόληψη των ποινικά διωκόμενων
πράξεων για την οποία εγκαθιστά συστήματα επιτήρησης η ΕΛΑΣ, τυπικά δεν έχει
την απόλυτη ελευθερία. Αντίθετα, οφείλουν οι αρχές να δικαιολογήσουν την
αναγκαιότητά χρήσης τέτοιων συστημάτων σε κάποιο σημείο και να δημοσιεύσουν
την απόφαση, προκειμένου να μπορεί ένας πολίτης που το επιθυμεί να κάνει
αίτηση ακύρωσης.
Τα ερωτήματα της ανταπάντησης των κατοίκων έχουν μείνει αναπάντητα από τη
δημοτική αρχή, πράγμα που αφήνει ως μοναδική διέξοδο την προσφυγή στην ΑΠΔΠΧ.
«Δεν έχουν καν ενημερώσει αν τώρα λειτουργούν ή όχι», σημειώνει ο κ.
Χελιουδάκης.
Όσο για το drone που φαίνεται να είναι αυτή τη στιγμή ανενεργό,
αντιμετωπίζοντας ενδεχομένως παρόμοιες ενστάσεις για την προστασία των
προσωπικών δεδομένων, ας σημειωθεί ότι αντίστοιχα drones έχουν προμηθευτεί και
άλλοι Δήμοι της Αττικής.
in.gr
