Η άγνωστη ιστορία του στρατοπέδου «Σπυρούδη»

Μια εν τάχει ιστορική αναδρομή για το πρώην στρατόπεδο “Σπυρούδη” (νυν πολιτιστικό πάρκο Σταύρος Κώτσης) κάνει ο πρόεδρος του ΠΑΟΔΑΠ και κάτοικος της περιοχής, κ. Σπύρος Παπασπύρος.

Σήμερα (8 Οκτωβρίου 2021), στο Πάρκο “Σταύρος Κώτσης”, υποδέχθηκα, ως Πρόεδρος του ΠΑΟΔΑΠ, το 7ο Δημοτικό Σχολείο Αγίας Παρασκευής, για να συμμετάσχει σε κάποια εκπαιδευτική-πολιτιστική δράση του Οργανισμού. Οι περισσότεροι συμπολίτες μας γνωρίζουν τον χώρο και ως Στρατόπεδο “ΣΠΥΡΟΥΔΗ”. Και ήταν πράγματι Στρατόπεδο, από το 1951 έως το 1998. Λίγοι όμως γνωρίζουν την ιστορία του, μεταξύ αυτών και εγώ, αφού πρώτον γεννήθηκα στην πόλη μας (πολύ κοντά στο Στρατόπεδο) και δεύτερον είχα την τιμή να υπηρετήσω σ΄ αυτό από το 1991 έως το 1998.

Ο χώρος αυτός, ανήκε στο Υπουργείο Γεωργίας και βρίσκεται στην περιοχή “Πατιές” του Δήμου Αγίας Παρασκευής (ευρύτερη περιοχή, που οριζόταν από τις οδούς Γραβιάς, Πευκακίων, Δήμητρος, Μεσογείων, Γραβιάς). Η ονομασία “Πατιές” έχει χαθεί πλέον στον χρόνο.

Το 1951, παραχωρήθηκε για χρήση στο Αρχηγείο Στρατού και μεταστάθμευσε εκεί το 551 Ειδικό Τάγμα Πεζικού, που μέχρι τότε βρισκόταν στον Έβρο. Το Στρατόπεδο έλαβε το όνομα του προηγούμενου Διοικητού του, Ταγματάρχου Χρήστου Σπυρούδη, ο οποίος είχε φονευθεί μετά από ενέδρα το 1949, κατά την ταραγμένη και θλιβερή εκείνη περίοδο. Στα μέσα της 10ετίας του 1960, το Τάγμα επέστρεψε στον Έβρο και την θέση του έλαβε το 521 Τάγμα Πεζοναυτών. Το 1975, το 521 ΤΠΝ μεταστάθμευσε και στο στρατόπεδο στρατωνίσθηκε η Προεδρική Φρουρά, έως το 1982, οπότε και μεταφέρθηκε στις σημερινές της εγκαταστάσεις πίσω από την Βουλή. Το 1982, ενώθηκαν οι 951 και 952 Λόχοι Στρατονομίας (Αθηνών και Πειραιώς) και δημιουργήθηκε το 951 Τάγμα Στρατονομίας, στον ίδιο χώρο.

Το 1990, ανέλαβα Διοικητής του Ειδικού Ανακριτικού Τμήματος της Στρατονομίας, που έδρευε απέναντι από τον Σταθμό Λαρίσης, μαζί με το Φρουραρχείο. Το 1991, το Τμήμα μεταφέρθηκε και αυτό στο Στρατόπεδο Χρήστου Σπυρούδη. Παραμείναμε εκεί έως το 1998, οπότε ο χώρος (39,5 στρέμματα) θα παρεδίδετο στον Δήμο μας και στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών (1,5 στρέμματα περίπου, λόγω του Ι.Ν. του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού που είχε ανεγερθεί το 1996). Η Στρατονομία, μεταφέρθηκε στου Γουδή.

Το αρχικό Στρατόπεδο περιελάμβανε και τον χώρο της Ελληνογαλλικής Σχολής, που παραχωρήθηκε για την χρήση αυτή στα τέλη της 10ετίας του ΄70.

Το Στρατόπεδο μετονομάσθηκε σε “Πάρκο Σταύρος Κώτσης”, πρός τιμήν του αειμνήστου Δημάρχου που είχε προβεί στις ενέργειες για την παραχώρησή του στον Δήμο. Επισήμως, παραχωρήθηκε επί δημαρχίας Βασίλη Γιαννακόπουλου.

Υπάρχουν πολλές ακόμη λεπτομέρειες για τον χώρο, πολύ σημαντικές. Αλλά νομίζω ότι αρκετά πλάτειασα…

Στις φωτογραφίες, ο Ταγματάρχης Χρήστος Σπυρούδης και η πύλη του Στρατοπέδου κάποιο Πάσχα επί των ημερών μου.

Στρατόπεδο «Ταγματάρχου (ΠΖ) Χρήστου Σπυρούδη»

Πολλές φορές ήλθε στο μυαλό μου να γράψω κάποια ιστορικά στοιχεία για το πρώην (πιά) Στρατόπεδο (και νυν Πολιτιστικό και Αθλητικό Κέντρο Σταύρος Κώτσης). Μια έκταση 40 περίπου στρεμμάτων, στις παρυφές του Υμηττού, που από το 1998 έχει περιέλθει για χρήση (99 ετών) στον Δήμο μας. Σκαλίζοντας το αρχείο μου, βρήκα το Πληροφοριακό Σημείωμα της Διευθύνσεως Ιστορίας Στρατού με στοιχεία για τον Ταγματάρχη και φωτογραφία του, που το όνομά του έφερε προς τιμήν του το Στρατόπεδο.

Θα ξεκινήσω λοιπόν από τα επίσημα στοιχεία, όπως τα καταγράφει η ΔΙΣ. Παράκληση, να τα δείτε μόνο ως ιστορικά στοιχεία. Στη συνέχεια, λίγα ιστορικά στοιχεία για τον χώρο.

Ταγματάρχης Πεζικού Χρήστος Σπυρούδης

Ταγματάρχης Πεζικού Σπυρούδης Χρήστος του Αποστόλου. Εγεννήθη το έτος 1896, εις Λευκίμην Έβρου. Κατετάγη ως εθελοντής το 1916. Λόγω της πολεμικής του δράσεως, προήχθη εις Ανθυπολοχαγόν και εμονιμοποιήθη εις τας 14-1-1920. Έλαβε μέρος εις τον Α΄ΠΠ, εις την Μικρασιατικήν Εκστρατείαν και εις την άμυνα των Οχυρών κατά την Γερμανικήν εισβολήν. Το 1946, ως Ταγματάρχης, ήτο Διοικητής του 551 Τάγματος Πεζικού εις τα Ελληνοτουρκικά σύνορα. Εις τας 3-12-1946, κατά την διάρκεια μεταβάσεώς του εις τον τόπον καταγωγής του, δια επίσκεψιν εις συγγενείς του, συνελήφθη υπό ενόπλων κομμουνιστών εις την περιοχήν Κόρυμβος Διδυμοτείχου. Εις τας 4-12-1946 εξετελέσθη δια σφαγής μετά βασάνων, εις θέσιν Τσιβάκουρου Σκάλας.

 

Στίς αρχές της 10ετίας του ΄50 , το 1950 ή 1951, το 551 Τάγμα Πεζικού μετεστάθμευσε στην περιοχή "Πατιές" της Αγίας Παρασκευής, σε χώρο ιδιοκτησίας του Υπουργείου Γεωργίας. Ο χώρος αυτός, παραχωρήθηκε για χρήση στο Υπουργείο Εθνικής Αμύνης, ως Στρατόπεδο και έλαβε το όνομα του προηγούμενου Διοικητού του Τάγματος, τιμής ένεκεν. Το 551 ΤΠ, παρέμεινε στον χώρο έως τα μέσα της 10ετίας του ΄60, οπότε μετεστάθμευσε εκ νέου στην περιοχή του Έβρου. Στον χώρο, στρατοπέδευσε το 521 Τάγμα Πεζοναυτών. Οι Πεζοναύτες, παρέμειναν έως το 1975, οπότε και μετεστάθμευσαν στην Σύρο. Αντικατεστάθησαν από την Προεδρική Φρουρά, η οποία μετεστάθμευσε στις εγκαταστάσεις της, πίσω από το κτίριο του Κοινοβουλίου, το 1982. Στον χώρο στρατοπέδευσε το 951 Τάγμα Στρατονομίας, που προήλθε από την συνένωση των 951 και 952 Λόχων Στρατονομίας. Το 1990 μετασταθμεύει, από τον Σταθμό Λαρίσης όπου ήταν η έδρα του, το Ειδικό Ανακριτικό Τμήμα της Στρατονομίας, με Διοικητή (και έως το 1998) τον τότε Υπολοχαγό Σπ. Παπασπύρο. Το 1996, εντός 3 μηνών, ανεγείρεται με άδεια του ΓΕΣ, ο Στρατιωτικός Ιερός Ναός του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, ο οποίος υπάρχει και σήμερα. Οι Μονάδες της Στρατονομίας, μετεστάθμευσαν στου Γουδή τον Αύγουστο του 1998 και ο χώρος παρεδόθη για χρήση στον Δήμο, με ένα τμήμα του (περίπου 1,5 στρέμμα) στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών, στην οποία μεταβιβάσθηκε ο Ιερός Ναός.

 

Να προσθέσω,ότι περί τα τέλη της 10ετίας του ΄70, το 1977 ή 1978, ένα τμήμα του Στρατοπέδου μεταβιβάσθηκε, ως ιδιοκτησία, στην Γαλλική Δημοκρατία. Είναι ο χώρος όπου σήμερα βρίσκεται η Ελληνογαλλική Σχολή. Επίσης, κάποια άλλα τμήματα του Στρατοπέδου χρησιμοποιήθηκαν για την διάνοιξη οδών της περιοχής.

Σπύρος Παπασπύρος, 19 October 2015