Ανακοίνωση του Φυσάει Κόντρα στην Αγία Παρασκευή σχετικά με την ανάκληση της εκπροσώπου του στο Δημοτικό Συμβούλιο της Αγίας Παρασκευής

Δημοσιεύουμε αυτήν την ανακοίνωση γιατί εκτιμούμε ότι είναι κρίσιμο να ενημερώσουμε τους φίλους και τις φίλες της δημοτικής παράταξης και τους συμπολίτες και τις συμπολίτισσές μας στην Αγία Παρασκευή σχετικά με κάποιες εξελίξεις που αφορούν στην εσωτερική λειτουργία του Φυσάει Κόντρα στην Αγία Παρασκευή. Κατά τα δέκα χρόνια παρουσίας μας στην πόλη έχουμε πορευτεί με γνώμονα την εξωστρέφεια, την τοπική παρέμβαση και την αλληλεπίδραση με τα κοινωνικά κινήματα και τις πρωτοβουλίες πολιτών στην πόλη μας. Η δημοκρατική κουλτούρα και η διαφάνεια αποτελούν θεμέλια της λειτουργίας του Φυσάει Κόντρα στην Αγία Παρασκευή και εχέγγυα της αξιοπιστίας και της υπεύθυνης στάσης κατά την παρέμβασή μας στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης.

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, βρισκόμαστε στη δυσάρεστη θέση να πρέπει να ανακοινώσουμε την ανάκληση της εκπροσώπου μας στο δημοτικό συμβούλιο της Αγίας Παρασκευής κας Λίνας Πέτοβιτς, υλοποιώντας την απόφαση της συνέλευσης του σχήματος που πραγματοποιήθηκε στις 14 Δεκεμβρίου 2025 στον απόηχο των γεγονότων που τραυμάτισαν ανεπανόρθωτα τον φετινό τριήμερο εορτασμό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου. 

Σύμφωνα με την κατά πλειοψηφία απόφαση της συνέλευσης, προϋπόθεση για τη συνέχιση της συμπόρευσης των μελών που παρεμβαίνουν στο Φυσάει Κόντρα στην Αγία Παρασκευή είναι η καταδίκη της βίαιης επίθεσης της πολιτικής οργάνωσης ΑΡΑΣ στις 15 Νοεμβρίου σε βάρος ομάδων και ατόμων του αναρχικού χώρου και η ρητή διαφοροποίηση και απόρριψη τέτοιων πρακτικών. Επιπλέον, στη συνέλευση αυτή αποφασίστηκε η ανάκληση της δημοτικής συμβούλου και εκπροσώπου της παράταξης στο δημοτικό συμβούλιο.

Για την υλοποίηση αυτού του τελευταίου σκέλους της απόφασης δόθηκε αρκετός χρόνος για προετοιμασία και αναλήφθηκαν όλες οι δυνατές μέριμνες για να γίνει μια ομαλή διαδικασία αντικατάστασης που θα προστάτευε από τη δημόσια έκθεση το σχήμα και την ίδια την εκπρόσωπο. Δυστυχώς, η κα Λίνα Πέτοβιτς μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές αρνείται να τηρήσει την απόφαση της συνέλευσης και δεν έχει υποβάλει την παραίτησή της, όπως αρχικά είχε υποστηρίξει ότι θα κάνει.

Επισημαίνεται δε, ότι η ανάληψη των καθηκόντων της εκπροσώπου μας έγινε μέσα από διαδικασία συναπόφασης της συνέλευσης της παράταξης, όπως κάθε φορά κάνουμε για οποιαδήποτε κίνησή μας. Η κα Πέτοβιτς προχωράει στη χωρίς προσχήματα αγνόηση των συλλογικών λειτουργιών και αποφάσεων, τη μη δέσμευση στη συλλογική λειτουργία και την έλλειψη σεβασμού προς τη βούληση της πλειοψηφίας των μελών του σχήματος που με τη στάση της δηλώνει. Επιπλέον, έχει αγνοήσει και δεν έχει ανταποκριθεί σε καμία από τις προσπάθειες επικοινωνίας και συνεννόησης που έχουν προηγηθεί και που στόχο είχαν την ομαλή και σε ήπιο κλίμα υλοποίηση της απόφασης της συνέλευσης.

Τούτων δοθέντων δεν έχουμε άλλη επιλογή παρά να δηλώσουμε δημόσια ότι πλέον η κα Λίνα Πέτοβιτς δεν εκπροσωπεί την παράταξη του Φυσάει Κόντρα στο δημοτικό συμβούλιο της Αγίας Παρασκευής και δεν μπορεί να χρησιμοποιεί αυτή την ιδιότητα. 

Ως δημοτική παράταξη αναλαμβάνουμε την ευθύνη που επιτρέψαμε να πάρουν τα πράγματα μια τέτοια  δραματική τροπή καθώς το σχήμα για πρώτη φορά στην ιστορία του αντιμετωπίζει τον σοβαρό κίνδυνο να μείνει χωρίς εκπροσώπηση στο δημοτικό συμβούλιο τη στιγμή που η δημοτική αρχή φαίνεται να λειτουργεί χωρίς λογοδοσία για οτιδήποτε πράττει και φωνές σαν τη δική μας μέσα στα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης είναι πιο απαραίτητες από ποτέ. Οπωσδήποτε  όμως δεν μοιραζόμαστε συνευθύνη για τα θλιβερά περιστατικά και τις πρακτικές της ΑΡΑΣ που πυροδότησαν την παρούσα κρίση στο Φυσάει Κόντρα στην Αγία Παρασκευή αλλά και σε άλλους συλλογικούς φορείς, πρακτικές τις οποίες τα μέλη της ΑΡΑΣ συνεχίζουν ανυποχώρητα και αδιέξοδα να υπερασπίζονται. Απαράδεκτες πρακτικές που συνεχίζουν να αναπαράγονται από πολλές πλευρές μιας αντιπαράθεσης χωρίς κανένα απολύτως νόημα, κάτι που πρέπει να σταματήσει άμεσα.

Οφείλουμε να απολογηθούμε στους φίλους και στις φίλες της παράταξης και σε όλους όσοι μας στήριξαν με την ψήφο τους στις δημοτικές εκλογές του 2023 που δεν θέσαμε πιο αυστηρά κριτήρια για την ανάθεση της σοβαρής ευθύνης της εκπροσώπησης μας. Λυπούμαστε επίσης που εδώ και τρεισήμισι μήνες χρειάζεται να αφιερώσουμε χρόνο σε θέματα εσωτερικής λειτουργίας και διαχειρίσεων. Όλο αυτό το διάστημα προσπαθούμε παράλληλα να δώσουμε προτεραιότητα στα αυτοδιοικητικά ζητήματα, τα προβλήματα της πόλης μας, τα κινήματα και τους αγώνες.

Ελπίζουμε ακόμη και τώρα η κα Πέτοβιτς να αντιληφθεί το βάρος της ευθύνης που έχει αναλάβει καθώς και τις συνέπειες που η στάση της προκαλεί, να υποβάλει την παραίτησή της και αυτή η θλιβερή παρένθεση να κλείσει εδώ. Οφείλουμε ωστόσο να δηλώσουμε ότι δεν πρόκειται να υποκύψουμε στον εκβιασμό μιας οργάνωσης που εργαλειοποιεί μέχρι και θεσμικούς ρόλους για να διαπραγματευτεί για τις θέσεις και τις απόψεις της. Μάλιστα, το πιο φαιδρό από όλα είναι ότι η παρακώλυση της διαδικασίας της αντικατάστασης και η παρεμπόδιση της υλοποίησης της απόφασης της συνέλευσης γίνονται στο όνομα της ενότητας του σχήματος και με στόχο την παραμονή σε αυτό. Αναρωτιόμαστε, όμως, πώς θα ήταν δυνατόν μετά από τα όσα έχουν διαμειφθεί, μετά τη λεκτική στοχοποίηση συντρόφων και συντροφισσών, τη διαστρέβλωση της αλήθειας και κυριότερα την επίμονη άρνηση αναγνώρισης του λάθους που έγινε την 15η Νοέμβρη να μπορούμε να συνεχίσουμε να συνυπάρχουμε. 

Το Φυσάει Κόντρα δεσμεύεται να διατηρήσει τη δημοκρατική λειτουργία και την παρέμβασή του στην πόλη κάθε μέρα, για την πόλη και τη ζωή που μας αξίζει, πάντα με πυξίδα τις συλλογικές αξίες της Αριστεράς, τις θέσεις και το αναλυτικό πρόγραμμά του για τον Δήμο μας, και καλεί κάθε συνδημότη μας σε συμπόρευση σε αυτή την προσπάθεια.

fysaeikontra 

Πώς «μπλέχτηκε το κουβάρι» με το Κτήμα Σιστοβάρη στην Αγία Παρασκευή

Σαν μπλεγμένο κουβάρι φαντάζει η υπόθεση του «Κτήματος Σιστοβάρη», στην Αγία Παρασκευή. Ενός ακινήτου που μπορεί να βρίσκεται σε… πορεία μετάβασης στον Δήμο, αλλά μένουν ακόμη κάποιες «λεπτομέρειες» να τακτοποιηθούν.

Σας μπερδέψαμε; Μάλλον ναι. Είναι που η όλη η υπόθεση μπερδεύτηκε με κάποιον τρόπο, εξαιτίας άστοχων χειρισμών από πλευράς των δημοτικών αρχών της πόλης, τουλάχιστον όπως υποστηρίζει ο κ. Δημήτρης Παναγούλης. Ποιος είναι αυτός; Είναι ο πρώην νομικός σύμβουλος του Δήμου Αγίας Παρασκευής ο οποίος χειρίστηκε την υπόθεση του εν λόγω ακινήτου από το 2005 μέχρι το 2014, οπότε και συνταξιοδοτήθηκε από τον Δήμο. Το «Ε» τον συνάντησε και συζήτησε μαζί του τα «πώς» και τα «γιατί» μία -κατά τ’ άλλα- απλή υπόθεση μεταβίβασης, μετατράπηκε σε ένα δύσκολο δικαστικό παζλ.

Συνέντευξη στον Θάνο Σταθόπουλο

Κύριε Παναγούλη, ας ξεκινήσουμε από τα βασικά. Τι είναι το Κτήμα Σιστοβάρη και γιατί απασχολεί τόσο την Αγία Παρασκευή;

Πολλά έχουν ειπωθεί, πολλά έχουν γίνει, ελάχιστα έχουν σχέση με τη νομική πραγματικότητα σχετικά με το λεγόμενο «Κτήμα Σιστοβάρη».

Το Κτήμα Σιστοβάρη είναι ένα ακίνητο-οικόπεδο, έκτασης 2.387τ.μ., μετά του επ’ αυτού κτίσματος, το οποίο βρίσκεται στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, επί της οδού Αγίου Ιωάννου 23. Το εν λόγω ακίνητο έχει απασχολήσει από το 2005 όλες τις δημοτικές αρχές που πέρασαν από την πόλη, μέσω δικαστικών αγώνων. Ταυτοχρόνως, αποτέλεσε κύριο θέμα στις προεκλογικές περιόδους, με αντιμαχόμενες δημοτικές παρατάξεις, εντονότατες αντιπαραθέσεις, ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής της πόλης, πολιτικούς κανιβαλισμούς, συκοφαντίες προσώπων, «δολοφονίες» χαρακτήρων και με τη συμμετοχή πάντα του λαϊκισμού, των λαϊκιστών, των δικαιωματιστών, των δικολάβων, των εχόντων άποψη επί παντός επιστητού (κοινώς «ξερόλες») και όχι μόνο.

Όλα τα παραπάνω συνέβαλαν στο να δημιουργηθεί αυτό το νομικό δημιούργημα – τερατούργημα, που ονομάζεται «Κτήμα Σιστοβάρη».

Ξεκινήσατε δυναμικά, ας τα πάρουμε ένα-ένα. Εσείς, πώς εμπλέκεστε στην υπόθεση;

Κατά την παραπάνω περίοδο, την οποία σας ανέφερα, ήμουν προϊστάμενος του αυτοτελούς τμήματος της Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου Αγίας Παρασκευής, μέχρι το 2014, όταν και συνταξιοδοτήθηκα από την Δήμο, αλλά και καταργήθηκε το αυτοτελές αυτό τμήμα από τη διοίκηση του κ. Βασίλη Ζορμπά.

Ως εκ της θέσεώς μου, λοιπόν, ως δικηγόρος και ακολούθως προϊστάμενος-εντολοδόχος των εκάστοτε εντολέων μου δημάρχων, διεξήγαγα πολυετείς και έντονους δικαστικούς αγώνες, βρέθηκα δε πολλές φορές -ως παράπλευρη απώλεια- στο «στόχαστρο» των αντιμαχόμενων παρατάξεων, των λαϊκιστών, των δικαιωματιστών κ.λπ.

Τώρα, λοιπόν, που ήρθε το «πλήρωμα του χρόνου», ήτοι η 10^η Μαρτίου 2025, και περιήλθε η κληροδοσία στον Δήμο Αγίας Παρασκευής, θεωρώ ότι πρέπει να θυμηθούν οι παλαιότεροι, αλλά και να πληροφορηθούν οι νεότεροι, που κατακλύζουν πλέον τα Δημοτικά Συμβούλια, όπως αυτό του Δήμου μας, το ιστορικό που αφορά στο «Κτήμα Σιστοβάρη», όπως έχει γίνει γνωστό και το επικαλούμαστε. Δηλαδή, να αναφερθώ στο πώς θα περιέλθει οριστικά στον Δήμο, τι ενέργειες έχουν γίνει και τι έγινε ενώ δεν έπρεπε να γίνει.

Πριν πάμε σε αυτό, πείτε μας πώς ο Δήμος Αγίας Παρασκευής απέκτησε δικαιώματα πάνω στο συγκεκριμένο ακίνητο;

Το συγκεκριμένο ακίνητο είναι ένα κληροδότημα από τον Αθανάσιο Σιστοβάρη, του Ιωάννη, ο οποίος με ιδιόγραφη διαθήκη, που συνέταξε νόμιμα στις 24/6/1967 και δημοσιεύτηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, το κληροδότησε στους ανιψιούς του Αθανάσιο Σιστοβάρη, του Ηλία και Μιχαήλ Σιστοβάρη, του Αποστόλου (πρώτους κληροδόχους), με την προοπτική να περιέλθει στον Δήμο Αγίας Παρασκευής (τότε Κοινότητα), 50 χρόνια μετά τον θάνατό του, ο οποίος επήλθε στις 10/3/1975. Πρόκειται, λοιπόν, για καταπιστευτική κληροδοσία ή διαδοχική κληροδοσία, που προβλέπεται στο άρθρο 2009 του Αστικού Κώδικα, με πρώτους κληροδόχους τους Αθανάσιο και Μιχαήλ Σιστοβάρη και δεύτερο κληροδόχο-μετακληροδόχο τον Δήμο μας.

Ο Μιχαήλ Αποστόλου Σιστοβάρης, όπως είχε δικαίωμα, το 1979 αποποιήθηκε την κληροδοσία αυτή και, σύμφωνα με τον νόμο, η μερίδα του προσαυξήθηκε στη μερίδα του Αθανασίου Ηλία Σιστοβάρη, ο οποίος έκτοτε κατέστη ο μοναδικός πρώτος κληροδόχος, βεβαρημένος να παραδώσει το εν λόγω κτήμα-κληροδότημα στον Δήμο (δεύτερο κληροδόχο – μετακληροδόχο) την 10^η Μαρτίου 2025, με σκοπό να φροντίσει το Δημοτικό Συμβούλιο για την «……καλλιτέραν και αξιοπρεπή εκμετάλλευσή του, ώστε οι πόροι να διατίθενται εις φιλανθρωπικούς σκοπούς με πνευματικό περιεχόμενο τοιούτους…..», όπως εντέλλεται στη διαθήκη του ο διαθέτης.

Πώς εμπλέκεται η εταιρεία του κ. Σαμουρέλη στο ακίνητο;

«Η γνώμη μου είναι ότι θα πρέπει να προωθηθεί η συμβιβαστική λύση της κτήσης του ακινήτου, με την καταβολή του ΕΝΦΙΑ, ποσό το οποίο μπορεί και να καταλογιστεί σε όσους αποφάσισαν την άσκηση της αναίρεσης».

Το 2005, επί δημαρχίας Αντωνίου Σιδέρη, ο κληροδόχος Αθανάσιος Σιστοβάρης εκχώρησε στην εταιρεία «ΛΑΜΠΡΟΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΣΑΜΟΥΡΕΛΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ Ο.Ε.» όλα τα δικαιώματα χρήσης και εκμετάλλευσης του ακινήτου. Έτσι, η εν λόγω εταιρεία εκδίδει το 2006 οικοδομική άδεια επέκτασης του υπάρχοντος κτίσματος και αρχίζει τις εργασίες οικοδόμησης.

Τότε εξηγέρθησαν οι κάθε είδους λαϊκιστές, δικαιωματιστές, ξερόλες, πολιτικοί κανιβαλιστές, αλλά και αρκετοί δημοτικοί σύμβουλοι, οι οποίοι υποστήριζαν ότι χάθηκε το κτήμα, η εταιρεία κατεδαφίζει το κτήριο, που είναι κτισμένο από το 1930 (η αλήθεια ήταν ότι, με άδεια, κατεδάφισε κτίσμα που είχε κατασκευαστεί το 1985, αν ενθυμούμαι καλώς, και στέγαζε παιδικό σταθμό, χωρίς καμία αντίδραση του Δήμου) και στο οποίο είχε φιλοξενηθεί και ο Μουσολίνι(!), ότι είναι διατηρητέο, ότι δεν έχει δικαίωμα να αλλοιώσει την εικόνα του κτηρίου, γιατί ο διαθέτης ήθελε να περιέλθει στον Δήμο όπως το είχε ο διαθέτης, ως ιστορικό κτήριο (λόγω Μουσολίνι;), ότι πρέπει να γίνει χώρος πρασίνου, ότι πρέπει να αποδοθεί στους κατοίκους, να γίνει παιδική χαρά, χώρος αναψυχής και λοιπά παρόμοια, λαϊκίστικα.

Προέβησαν δε και σε απόπειρες κατάληψης του κτήματος. Να σας θυμίσω ότι το 2006 ήταν και χρονιά διεξαγωγής δημοτικών εκλογών, οπότε κάποιες παρατάξεις υποστήριξαν ότι πρέπει να γίνει εκεί το δημαρχείο, παραβλέποντας την παραπάνω ρητή εντολή του διαθέτη, αλλά και ότι άλλος χώρος έχει αγοραστεί από το 1963 για ανέγερση δημαρχιακού μεγάρου!

Τι κάνατε τότε εσείς, ως νομικός σύμβουλος του Δήμου;

Ως είχα καθήκον, ενημέρωσα τον εντολέα μου δήμαρχο για τα τεκταινόμενα από νομικής άποψης, δηλαδή ότι δεν υπάρχει κανένα νομικό θέμα, ότι ο κληροδόχος Αθανάσιος Σιστοβάρης έχει αποκτήσει την κληροδοσία κατά πλήρη κυριότητα, έχει αποκλειστική εξουσία διαχείρισης και εκμετάλλευσης, ότι ο Δήμος έχει δικαίωμα προσδοκίας -το οποίο και μόνο μπορεί να προστατεύσει- ότι δεν προκύπτει από πουθενά ότι θα πρέπει να περιέλθει στον Δήμο το κτίσμα όπως ήταν και ευρίσκετο από την ανέγερσή του, ότι δεν είναι δυνατόν να γίνει χώρος πρασίνου ή αναψυχής ή οτιδήποτε άλλο, αφού ο διαθέτης ορίζει πως: «…θα φροντίσει το Δημοτικό Συμβούλιο διά την καλλιτέραν και αξιοπρεπή εκμετάλλευσίν του ώστε οι πόροι να διατίθενται εις φιλανθρωπικούς σκοπούς με πνευματικό περιεχόμενο τοιούτους…..», ότι δεν συντρέχει κανένας κίνδυνος για το ακίνητο κ.λπ. Μάλιστα, για πολλά από αυτά ενημέρωσα και το Δημοτικό Συμβούλιο, όταν ρωτήθηκα.

Και, τελικώς, τι έγινε;

Παρ’ όλα αυτά, η δημοτική αρχή συντάχθηκε με τις απόψεις των μη νομικών, με ρώτησε τι ένδικα μέσα μπορούμε να ασκήσουμε και μου έδωσε εντολή να προβώ σε ασφαλιστικά μέτρα, προκειμένου να σταματήσουν οι εργασίες ανοικοδόμησης, να ζητήσω ακύρωση οικοδομικής άδειας, να καταθέσω τακτική αγωγή, με περιεχόμενο τα όσα παραπάνω υποστήριζαν οι «δικαιωματιστές, λαϊκιστές κ.λπ.».

Από την πλευρά μου, ενημέρωσα ότι δεν έχει καμία τύχη να ευδοκιμήσει η δικαστική αυτή διαμάχη, αλλά ο εντολοδόχος δικηγόρος οφείλει να εκτελέσει την εντολή του εντολέα του…

Σε κάποιες δίκες από αυτές συμπαρίστατο και ο καθηγητής Κληρονομικού Δικαίου Σπυριδάκης, μετά από εντολή της δημοτικής αρχής που είχε λάβει. Μάλιστα, ζητήθηκαν και γνωμοδοτήσεις από τον καθηγητή Νομικής και πρώην υπουργό Δικαιοσύνης Μιχάλη Σταθόπουλο, ο οποίος και γνωμοδότησε. Με τους δύο αυτούς καθηγητές -Σταθόπουλο και Σπυριδάκη- είχαμε ανταλλάξει συνεδρίες και συζητήσεις, χωρίς να έχουμε νομικές διαφορές.

Εννοείται ότι όλα τα παραπάνω ένδικα μέσα που ασκήσαμε απερρίφθησαν από τα δικαστήρια, ως μη νόμιμα ή αόριστα, όπως ήταν φυσικό.

Και μετά, ποια ήταν η συνέχεια;

Προσωπικώς, εισηγήθηκα να εξουσιοδοτηθώ και να ζητήσω από το Εφετείο Αθηνών ερμηνεία της διαθήκης με όλους αυτούς τους παραπάνω ισχυρισμούς, προκειμένου να μην υπάρχει καμία αμφιβολία για τη βούληση του διαθέτη, πράγμα το οποίο και έπραξα. Εκδόθηκε, δε, η υπ’ αριθμ. 1936/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία κατέστη αμετάκλητη με την υπ’ αριθμ. 435/2014 απόφαση του Αρείου Πάγου, σύμφωνα με τις οποίες: «…Από κανένα στοιχείο δεν προέκυψε ότι ο διαθέτης ήθελε να παραμείνει το κληροδοτούμενο ακίνητο όπως ήταν κατά τον χρόνο του θανάτου του, ώστε σε αυτή την κατάσταση να επαχθεί μετά από 50 έτη στον αιτούντα Δήμο, αφού, όπως προαναφέρθηκε, ο διαθέτης επέτρεψε την τακτική εκμετάλλευσή του στο πλαίσιο της οποίας εντάσσονται, εκτός από τη συντήρησή του και μικρο-προσθήκες, τις οποίες άλλωστε και ο αιτών (Δήμος μας) είχε αποδεχθεί κατά την εκμίσθωση του ακινήτου για παιδικό σταθμό, με την προσθήκη κτίσματος 170τ.μ., η οποία έγινε με τη συγκατάθεσή του. Συνεπώς, το αίτημά του (Δήμου), να ερμηνευθεί ότι ο διαθέτης ήθελε να παραμείνει το κληροδοτούμενο ακίνητο όπως ήταν κατά τον χρόνο του θανάτου του, ώστε σε αυτή την κατάσταση να επαχθεί μετά από 50 έτη στον αιτούντα Δήμο, πρέπει να απορριφθεί ως κατ’ ουσίαν αβάσιμο…».

Μπερδευτήκαμε και πάλι. Τελικώς, ποιο είναι το δικαίωμα που είχε ο Δήμος πάνω στο ακίνητο;

Έχετε δίκιο. Θα σας εξηγήσω επιγραμματικά ποιος είναι ο χαρακτήρας και η φύση του δικαιώματος προσδοκίας που είχε ο Δήμος μέχρι την 10^η Μαρτίου 2025 (επαγωγή-«επέλευση» της κληροδοσίας) και του πλήρους δικαιώματος που έχει μετά από την ημερομηνία αυτήν.

Επί του δικαιώματος αυτού (προσδοκίας μέχρι τις 10-3-2025 και πλήρες μετά από αυτήν) του Δήμου και της ικανοποίησής του, αλλά και γενικά επί των δικαιωμάτων των μετακληροδόχων, όπως ο Δήμος μας, εφόσον ο πρώτος κληροδόχος δεν παραδίδει το αντικείμενο της μετακληροδοσίας, εν προκειμένω του «Κτήματος Σιστοβάρη», έχουν αναπτυχθεί στο Κληρονομικό Δίκαιο και τη νομολογία δύο απόψεις:

1. Η πρώτη είναι ότι ο μετακληροδόχος -ο Δήμος εν προκειμένω- έχει δικαίωμα ενοχικού χαρακτήρα και φύσης, δηλαδή ενοχικό δικαίωμα-αξίωση ικανοποίησης της απαίτησής του-δικαιώματός του κατά του πρώτου κληροδόχου -Αθανασίου Σιστοβάρη εν προκειμένω. Τι σημαίνει αυτό; Εφόσον αυτός αρνηθεί να παραδώσει το κληροδότημα στον Δήμο, θα πρέπει ο Δήμος να στραφεί κατ’ αυτού με αγωγή στο αρμόδιο δικαστήριο και να απαιτήσει το κτήμα δικαστικώς, με όλα τα μειονεκτήματα ενός χρονοβόρου δικαστικού αγώνα, ο οποίος -με τους ρυθμούς που απονέμεται η Δικαιοσύνη στη χώρα μας- μπορεί και να απαιτήσει 10-15 έτη για να καταστεί αμετάκλητη η απόφαση (Πρωτοδικείο, Εφετείο, Άρειος Πάγος).
2. Η δεύτερη άποψη είναι ότι το δικαίωμα αυτό του Δήμου μας είναι εμπράγματου χαρακτήρα και φύσης, που σημαίνει ότι ο Δήμος μας, μετά τις 10/3/2025, αποκτά, αμέσως και αυτοδικαίως, το αντικείμενο της μετακληροδοσίας, δηλαδή όταν καταχωρήσει στο Κτηματολόγιο το συμβόλαιο αποδοχής της μετακληροδοσίας περιέρχεται στην κυριότητά του, αμέσως και αυτοδικαίως το Κτήμα Σιστοβάρη και καθίσταται αποκλειστικός κύριος αυτού και μπορεί να αποβάλλει τον παρακρατούντα και μη παραδίδοντα αυτό πρώτο κληροδόχο και με τη σύντομη (διαρκείας περίπου ενός εξαμήνου) διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων νομής (η οποία δεν χορηγείται για τα ενοχικά δικαιώματα) και με δικαίωμα να απαιτήσει αποζημίωση για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα καθυστερήσει η απόδοσή του.

Η άποψη που είναι επικρατέστερη στη θεωρία και στη νομολογία είναι αυτή του ενοχικού χαρακτήρα και φύσης του δικαιώματος του μετακληροδόχου, δηλαδή του ενοχικού δικαιώματος.

Προτείνω στη νέα γενιά δημοτικών αρχών να «συνταξιοδοτήσουν» τις παλιές νοοτροπίες και αντιλήψεις, να αποφεύγουν τον λαϊκισμό και να εμπιστεύονται τους ειδικούς, τους επαΐοντες, τους εντεταλμένους, επιλέγοντας πάντα τους σωστούς συνεργάτες…

Ωραία μέχρι εδώ. Με βάση όσα περιγράψατε, η δική σας πρόταση ποια ήταν;

Έχοντας υπόψη μου τα παραπάνω, επεδίωξα να διασφαλίσω τον εμπράγματο χαρακτήρα του δικαιώματος, προκειμένου να αποφευχθούν πολύχρονοι δικαστικοί αγώνες, έτσι ώστε να περιέλθει το κτήμα στις 10/3/2025 στον Δήμο. Έτσι, όταν το 2007 η παραπάνω εταιρεία ζήτησε από τον Δήμο άδεια λειτουργίας επιχείρησης υγειονομικού ενδιαφέροντος και ενώ δήμαρχος είχε εκλεγεί ο κ. Βασίλης Γιαννακόπουλος, τον οποίο και είχα ενημερώσει, υπέδειξα να ζητήσει από την εταιρεία -η οποία ήταν πληρεξούσια του Σιστοβάρη και με την ιδιότητά του αυτή- να δεχτεί και να υπογράψει συμβολαιογραφικό έγγραφο, το οποίο θα ήταν και τίτλος εκτελεστός, με το οποίο θα δεσμευόταν ότι θα παραδώσει το ακίνητο τη 10^η Μαρτίου 2025, οπότε και αποκτούσε ο Δήμος εμπράγματο δικαίωμα (που σε περίπτωση άρνησης θα εκτελούσε το συμβόλαιο και θα απέβαλε όποιον αρνιόταν την παράδοση του κτήματος στον Δήμο). Κάτι το οποίο αποδέχτηκε η εταιρεία και επί πλέον παραχωρούσε και μία αίθουσα στον Δήμο, δωρεάν, για διάφορες εκδηλώσεις του.

Εισακούστηκε η πρότασή σας;

Δυστυχώς, αυτό δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί. Αντιθέτως, όταν γνωμοδοτήσαμε, και οι τέσσερις δικηγόροι του Δήμου, να χορηγηθεί η άδεια λειτουργίας, για την οποία ήταν δέσμια η διοίκηση να το πράξει, η οποία και χορηγήθηκε από την πλειοψηφούσα παράταξη του δημάρχου, άρχισε η ποινικοποίηση της πολιτικής ζωής του τόπου. Ξεκίνησαν μηνυτήριες αναφορές, καταγγελίες, προσφυγές στην Περιφέρεια Αττικής -μέχρι καταγγελία στον Dominique Strauss-Kahn είχε γίνει -ο λαϊκισμός σε όλο του το μεγαλείο!

Η αντιπολίτευση διαμαρτυρόταν ότι παράνομα χορηγήθηκε η άδεια, οι διάφοροι «δικαιωματιστές, λαϊκιστές, ξερόλες, δικολάβοι» -και διά του τοπικού Τύπου- άφηναν υπονοούμενα ότι υπήρξε «συναλλαγή» και λοιπά γνωστά σε αυτές τις πολύ γνωστές περιπτώσεις στην πατρίδα μας… Κάποιοι, μετά από μηνύσεις μου, αλλά και άλλων δημοτικών συμβούλων, καταδικάστηκαν και, τέλος πάντων, ήταν μία μαύρη περίοδο για την πολιτική ζωή της πόλης μας.

Έτσι χάθηκε η ευκαιρία, αυτή της εξασφάλισης, με συμβόλαιο-τίτλο εκτελεστό, του εμπράγματου χαρακτήρα του δικαιώματος του Δήμου μας, οπότε το μόνο που απέμενε ήταν να ασκήσουμε έφεση κατά της απόφασης του Πρωτοδικείου, αν και είχε απορριφθεί η αγωγή μας, και να προσπαθήσουμε να πετύχουμε -ως παρεμπίπτον ζήτημα- να γίνει δεκτή η μειοψηφούσα άποψη και να αναγνωριστεί ότι έχουμε εμπράγματο δικαίωμα, έτσι ώστε να περιέλθει το ακίνητο στον Δήμο στις 10/3/2025, αμέσως και αυτοδικαίως.

Καταφέρατε να πετύχετε κάτι με την έφεσή σας;

Επί της εφέσεώς μας αυτής, την οποία χειρίστηκα και συμπαραστάθηκα με τον συνάδελφό μου και μέλος της Νομικής Υπηρεσίας του Δήμου Γεώργιο Λαζουρά, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 6060/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία αναγνώριζε ότι το δικαίωμα της μετακληροδοσίας του Δήμου είναι εμπράγματο, δηλαδή ότι ο Δήμος μας αποκτά αμέσως και αυτοδικαίως το κληροδοτούμενο ακίνητο. Είχε επιτευχθεί ο σκοπός μας, να γίνει δεκτή η μειοψηφούσα άποψη, ως είχε δικαίωμα το Δικαστήριο να αποφασίσει και να αποφευχθεί το ενοχικό δικαίωμα.

Εννοείται ότι σε όλες τις δίκες που έγιναν συμπαρίσταται και υποστήριζε τις απόψεις μας το Ελληνικό Δημόσιο, με δικηγόρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Το «Κτήμα Σιστοβάρη» είναι δημιούργημα του «λαϊκισμού», των «δικαιωματιστών» κ.λπ., ακολουθούμενα από το λεγόμενο πολιτικό κόστος.

Και μετά τι έγινε;

Όταν αποχώρησα από τον Δήμο, το 2014, ενημέρωσα τον νέο πλέον δήμαρχο, Βασίλη Ζορμπά, για το επίτευγμά μας αυτό και συνέστησα να μην ασκηθεί αναίρεση κατά της απόφασης του Εφετείου 6060/2013. Πράγματι, δεν ασκήθηκε αναίρεση τότε.

Δυστυχώς, όμως, δεν συνέβη το ίδιο και με τη νέα, εκλεγείσα δημοτική αρχή, με δήμαρχο τον κ. Γιάννη Σταθόπουλο.

Τι έγινε, δηλαδή, τότε;

Επί της δημαρχίας του κ. Σταθόπουλου συνέβησαν τα εξής:

1. Ελήφθη απόφαση ανάκλησης της άδειας λειτουργίας της επιχείρησης, η οποία βέβαια δεν εγκρίθηκε από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση, ως μη νόμιμη, αλλά και ακυρώθηκε από τα Διοικητικά Δικαστήρια.
2. Ελήφθη απόφαση άσκησης Αιτήσεως Αναιρέσεως κατά της παραπάνω απόφασης 6060/2013 του Εφετείου Αθηνών, με την οποία είχαμε διασφαλίσει την εμπράγματη αξίωσή μας. Κι αυτό παρά την αντίθετη έγγραφη άποψη του Νομικού Συμβούλου του Κράτους, ως μη συμφέρουσα, δεδομένου ότι υπήρχε κίνδυνος -ή μάλλον βεβαιότητα- ο Άρειος Πάγος να συνταχθεί με την κρατούσα άποψη του ενοχικού δικαιώματος, την οποία ο ίδιος είχε νομολογήσει.

Επρόκειτο για ένα τραγικό και απαράδεκτο νομικό λάθος, όταν μάλιστα ο πρώτος κληροδόχος, Αθανάσιος Σιστοβάρης, αλλά και η εταιρεία, όχι μόνο δεν άσκησαν αναίρεση, αλλά ο Σιστοβάρης ούτε καν παραστάθηκε στη δίκη αυτή, όπως το ίδιο έκανε και το Ελληνικό Δημόσιο! Η εταιρεία, απλώς, παραστάθηκε, χωρίς να ασκήσει δική της αναίρεση, αν και είχε δικαίωμα και συμφέρον προς τούτο. Μόνο, λοιπόν, ο Δήμος, ο οποίος όφειλε να μην ασκήσει αναίρεση, το έπραξε, ενεργώντας νομικώς εσφαλμένα.

Ανέθεσε, λοιπόν, την υπόθεση αυτή σε εξωτερικό δικηγόρο, αν και υπήρχε νομική υπηρεσία. Έδωσε, λοιπόν, εντολή να ασκηθεί αναίρεση. Έτσι, με την από 30/12/2015 αίτηση του δικηγόρου, εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 1021/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία αποδέχτηκε την κρατούσα-πλειοψηφούσα άποψη, ως ήταν αναμενόμενο. Έτσι η θέση που καταφέραμε και υιοθετήθηκε από το Εφετείο Αθηνών (με την 6060/2013 απόφασή του), ότι το δικαίωμα του Δήμου μας είναι εμπράγματου χαρακτήρα, αναιρέθηκε τελικώς από τον Άρειο Πάγο με την παραπάνω απόφασή του, κρίνοντας μάλιστα εσφαλμένες τις αιτιολογίες του Εφετείου, τασσόμενος (ο Άρειος Πάγος), αναφανδόν, με τον ενοχικό χαρακτήρα του δικαιώματος του μετακληροδόχου Δήμου μας.

Τι σήμαινε αυτή η απόφαση για τον Δήμο Αγίας Παρασκευής;

Αποτέλεσμα του απαράδεκτου αυτού νομικού σφάλματος, που οδήγησε στη μετατροπή του εμπράγματου δικαιώματος του Δήμου σε ενοχικό, είναι είτε η εμπλοκή του Δήμου σε χρονοβόρο δικαστικό αγώνα, αν αρνηθεί ο κληροδόχος να του παραδώσει το ακίνητο, είτε να προσπαθήσει να ανεύρει συμβιβαστική λύση, εφόσον ο κληροδόχος Σιστοβάρης και η εταιρεία το επιθυμούν.

Κατά πληροφορίες μου και οι δύο συμφωνούν στην ανεύρεση συμβιβαστικής λύσης. Δηλαδή, ο μεν πρώτος κληροδόχος Αθανάσιος Σιστοβάρης δέχεται να μεταβιβάσει, με συμβολαιογραφικό έγγραφο, την κυριότητα του ακινήτου στον Δήμο, εφόσον ο Δήμος καταβάλει τον οφειλόμενο ΕΝΦΙΑ -όπως άλλωστε είχε ζητήσει και το 2019 με αίτησή του προς τον Δήμο, όπως πληροφορούμαι- και η εταιρεία να παραδώσει την κατοχή του. Η τελευτραια διατηρεί ωστόσο το δικαίωμά της να απαιτήσει την υπεραξία που απέκτησε το ακίνητο με το κτίσμα που ανήγειρε, όπως άλλωστε προβλέπει ο νόμος.

Τι από τα δύο νομίζετε ότι πρέπει να γίνει;

Η γνώμη μου είναι ότι θα πρέπει να προωθηθεί η συμβιβαστική λύση της κτήσης του ακινήτου, με την καταβολή του ΕΝΦΙΑ, ποσό το οποίο μπορεί και να καταλογιστεί σε όσους αποφάσισαν την άσκηση της αναίρεσης.

Ωστόσο, υπάρχει και μία ακόμη εμπλοκή, που πληροφορηθήκαμε στο Δημοτικό Συμβούλιο, με μία από τις κόρες του διαθέτη…

Όντως, σε πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου αναφέρθηκε ότι η μία κόρη του διαθέτη Σιστοβάρη άσκησε αγωγή κατά του πρώτου κληροδόχου Αθανασίου Σιστοβάρη και διεκδικεί το μερίδιό της από το ακίνητο, επικαλούμενη νομικά εκτρώματα, δικολαβίστικα πράγματα, τα οποία καμία σχέση δεν έχουν με τα νομικά, τη νομική επιστήμη και τις αποφάσεις του Αρείου Πάγου κ.λπ., που έχουν εκδοθεί για την υπόθεση αυτή.

Η ενέργειά της αυτή τη φέρει αντίθετη με την εντολή του διαθέτη, ο οποίος λέει στη διαθήκη του: «…Αποκληρώνω και ακυρώνω οιονδήποτε – οιανδήποτε και οιονδήποτε των αναφερομένων που θα ήθελεν να προβεί εις δικαστικόν τρόπον διακανονισμού των δεδωρημένων ή και κληροδοτημένων, έστω και αν αδικείται…» και το πιο πιθανό είναι να εκπέσει του κληρονομικού της δικαιώματος και να απολέσει το ήδη αποδεχθέν μερίδιό της υπέρ του Δήμου.

Τελικώς, κ. Παναγούλη, τι πιστεύετε ότι έμπλεξε τόσο πολύ τη συγκεκριμένη δωρεά;

Το «Κτήμα Σιστοβάρη» είναι δημιούργημα του «λαϊκισμού», των «δικαιωματιστών» κ.λπ., ακολουθούμενα από το λεγόμενο πολιτικό κόστος, συνέπεια των οποίων οι δημοτικοί άρχοντες λειτουργούν, δυστυχώς, ως «ξερόλες», αρνούνται να ακούσουν τους ειδικούς, τους επαΐοντες, τους εντεταλμένους και οδηγούνται πολλές φορές σε αποφάσεις αντιδημοτικές και εν πολλοίς και παράνομες, όπως στην προκειμένη περίπτωση.

Αν είχαν δεχθεί την αρχική άποψή μου, αλλά και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, δεν θα επιβάρυναν τον Δήμο, γιατί το ακίνητο θα περιήρχετο ελεύθερο παντός εν γένει βάρους, χρέους, υποθήκης κ.λπ. Γι’ αυτό λέω ότι θα πρέπει κάποτε να καταλογίζονται τέτοια ποσά στους υπεύθυνους, όποιοι και αν είναι αυτοί…

Κλείνοντας, θα θέλατε να μας πείτε πώς θα μπορούσαμε στο μέλλον να αποφύγουμε τέτοιες περιπέτειες;

Μετά από 35 χρόνια στη νομική υπηρεσία του Δήμου και περίπου 55 χρόνια Δικηγορίας, και με όλη αυτή την εμπειρία που έχω αποκομίσει, προτείνω στη νέα γενιά δημοτικών αρχών να «συνταξιοδοτήσουν» τις παλιές αυτές νοοτροπίες και αντιλήψεις, να αποφεύγουν τον λαϊκισμό, τους δικαιωματιστές, τους «ξερόλες», το πολιτικό κόστος -ο λαός πλέον γνωρίζει να διακρίνει την αλήθεια από το ψέμα- και να εμπιστεύονται τους ειδικούς, τους επαΐοντες, τους εντεταλμένους, επιλέγοντας πάντα τους σωστούς συνεργάτες…

enypografa.gr

Βίλα Ιόλα, ένα μουσείο που άργησε 40 χρόνια

Η πικρή ιστορία από πίσω

Μετά από μια μακρά περίοδο εγκατάλειψης και λεηλασίας βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη οι εργασίες αναστήλωσης με στόχο τη μετατροπή της βίλας του θρυλικού συλλέκτη στο Κοντόπευκο σε μουσείο - Η ιδιοκτησιακή περιπέτεια και ο ρόλος του δήμου Αγίας Παρασκευής

Στην ήσυχη γειτονιά του Κοντόπευκου, στην Αγία Παρασκευή, επί των οδών Δημοκρατίας και Χρυσοστόμου Σμύρνης, εδώ και δύο περίπου χρόνια βρίσκεται σε εξέλιξη ένα σημαντικό εγχείρημα. Με σχεδόν αθόρυβο τρόπο η Βίλα Ιόλα επιχειρείται να βρει ξανά τη χαμένη της αίγλη και να βαδίσει, επιτέλους, στον δρόμο της αξιοποίησης από τον Δήμο Αγίας Παρασκευής, στην κυριότητα του οποίου πέρασε μετά από πολλές περιπέτειες.

Αυτό το αυτονόητο εκ πρώτης όψεως εγχείρημα... άργησε σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, με καταστροφικές συνέπειες για το μοναδικό ακίνητο, αλλά και για τους θησαυρούς που έκρυβε στο εσωτερικό του όσο ακόμη ζούσε ο Αλέξανδρος Ιόλας.

Αν και το διαχρονικό αξίωμα «κάλλιο αργά παρά ποτέ» δεν είναι ικανό να καλύψει τις παθογένειες, τις αστοχίες και την αδιαφορία της ελληνικής Πολιτείας, το αισιόδοξο μήνυμα στην παρούσα φάση είναι ότι η Βίλα Ιόλα, με το κτήμα των σχεδόν 7 στρεμμάτων που την περιβάλλει, «αντικρίζει» πλέον την επόμενη μέρα με στόχο την ανάδειξή της σε μουσείο και χώρο πολλαπλών πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

Στο κρίσιμο ερώτημα για το πότε θα ολοκληρωθεί το έργο της συνολικής ανάπλασης του κτιρίου, αλλά και του περιβάλλοντος χώρου, οι πληροφορίες του «ΘΕΜΑτος» μιλούν για τα τέλη της φετινής χρονιάς με αρχές του 2026.

Ο Ιόλας και η τέχνη

Αυτή η, κοντινή πλέον, προοπτική ανάδειξης του ακινήτου σε υπερ-τοπικό πόλο πολιτισμού ανταποκρίνεται και στο όραμα του ίδιου του Αλέξανδρου Ιόλα, ο οποίος είχε εκφράσει κάποια στιγμή την επιθυμία να κληροδοτήσει τόσο αυτό όσο και την τεράστια συλλογή του με σπάνια έργα τέχνης και αρχαιότητες στο ελληνικό κράτος. Αυτή η επιθυμία του ωστόσο δεν αποτυπώθηκε ποτέ γραπτά σε επίσημη διαθήκη, κάτι που περιέπλεξε περαιτέρω την κατάσταση.

Ηταν η εποχή που είχε αναπτυχθεί ένα νοσηρό κλίμα σε βάρος του όταν έπεσε θύμα άγριου διασυρμού, κατηγορούμενος για υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας, πορνείας και ναρκωτικών.

Ετσι, αυτός ο Αλεξανδρινός μαικήνας της σύγχρονης τέχνης έφυγε από τη ζωή λίγους μήνες αργότερα νικημένος από το AIDS, αηδιασμένος από όσα αστήρικτα και εξωπραγματικά ήθελαν να του προσάψουν οι αυτόκλητοι τιμωροί του.

 

Ηταν ο θλιβερός επίλογος, σαν αρχαία τραγωδία, μιας ζωής μυθιστορηματικών διαστάσεων. Που άρχισε το 1907 στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, όταν ο Κωνσταντίνος Κουτσούδης, όπως ήταν το πραγματικό του όνομα, αντίκρισε για πρώτη φορά το φως του κόσμου. Ενός κόσμου που έμελλε να τον κατακτήσει με το μοναδικό ταλέντο και τη διορατικότητά του.

Αν και γόνος ευκατάστατης οικογένειας βαμβακεμπόρων, και παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες του πατέρα του να τον «επιστρατεύσει» στην οικογενειακή επιχείρηση, από νωρίς εκείνος ήξερε ότι ο πραγματικός προορισμός του ήταν να γίνει εραστής της τέχνης - σε κάθε μορφή της.

Tο 1928 άνοιξε τα φτερά του και ήρθε στην Αθήνα με πολύτιμο εφόδιο μια συστατική επιστολή του Κ.Π. Καβάφη, που ήταν αρκετή για να μπει στα σαλόνια των διανοουμένων της εποχής και να συναναστραφεί με κορυφαίες προσωπικότητες, όπως ο Αγγελος Σικελιανός, που τον θεωρούσε δάσκαλό του, ο Κωστής Παλαμάς, ο Δημήτρης Μητρόπουλος κ.ά. Με προτροπή του τελευταίου και αφού είχε κάνει τα πρώτα του βήματα στον χορό, έφυγε για το Βερολίνο, όπου αφιερώθηκε στο μπαλέτο και αναδείχθηκε ανάμεσα στους κορυφαίους χορευτές εκείνης της περιόδου.

Αν και η Αμερική ήταν καθοριστικός σταθμός στο ταξίδι της ζωής του, το Παρίσι ήταν αυτό που σημάδεψε την πορεία του. Εχοντας παρακολουθήσει μαθήματα τέχνης στη Σορβόννη, λίγα χρόνια πριν τον πόλεμο ενώ περπατά στην περιοχή του Champs Elysees θα σταματήσει μπροστά στη βιτρίνα μιας μικρής γκαλερί όπου δέσποζε ένας πίνακας. Ηταν η «Μελαγχολία» του Τζόρτζιο ντε Κίρικο που μαγνήτισε το βλέμμα του Ιόλα και στάθηκε η αφορμή να αλλάξει ο καλλιτεχνικός προσανατολισμός του.

Τον Σεπτέμβριο του 1945 εγκαινίασε την πρώτη γκαλερί του στη Ν. Υόρκη, εκθέτοντας έργα Ευρωπαίων σουρεαλιστών όπως οι Ρενέ Μαγκρίτ, Μαξ Ερνστ, Ντε Κίρικο κ.ά. Μια έκθεση που σημείωσε τεράστια επιτυχία, δείχνοντας από τότε τη διορατικότητα του Ιόλα. Κάπως έτσι, λίγο αργότερα «ανακάλυψε» και ανέδειξε τον Αντι Γουόρχολ και πολλούς ακόμη άσημους εκείνη την εποχή καλλιτέχνες, δίνοντας παράλληλα «διεθνές διαβατήριο» σε ορισμένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της χώρας μας, όπως οι Χατζηκυριάκος-Γκίκας, Μόραλης, Τσαρούχης, Τάκις, Τσόκλης, Ακριθάκης, Φασιανός και άλλοι.

Ο Ιόλας ανέπτυξε μια αλυσίδα από Alexander Iolas Galleries στη Γενεύη, στο Παρίσι, στο Μιλάνο, στη Ζυρίχη, στη Μαδρίτη και τη Ρώμη, ενώ συνεργάστηκε και με ορισμένες γκαλερί στην Ελλάδα. Με τα χρόνια διαμόρφωσε μια τεράστια προσωπική συλλογή, ενώ αναδείχθηκε σε μία από τις πλέον επιδραστικές μορφές στον χώρο της παγκόσμιας τέχνης.

Η κατοικία-μουσείο της Αγίας Παρασκευής ήταν ένας τόπος συνδεδεμένος με αναμνήσεις από τη σχετικά νεαρή ηλικία του και τα ελληνικά καλοκαίρια που περνούσε εκεί.

Η αρχική έκταση που αποκτήθηκε τη δεκαετία του ’50 έφτανε τα 40 στρέμματα. Μέσα σε αυτήν χτίστηκε το πρώτο οικογενειακό σπίτι, που δεν είχε καμία σχέση με τη μετέπειτα βίλα. Εκεί ο Ιόλας διέμενε μαζί με την οικογένεια του αδελφού του Δημήτρη Κουτσούδη, συνήθως για ένα-δύο μήνες τα καλοκαίρια.

Σε άλλο τμήμα του κτήματος χτίστηκαν σπίτια από τις αδελφές του Νίκη Στάιφελ και Ηρώ Ξενάκη, ενώ ένα μεγάλο μέρος δωρήθηκε αργότερα στον Δήμο Αγίας Παρασκευής με την προοπτική να γίνει πλατεία με γλυπτά. Ετσι, από το αρχικό κτήμα η οικία Ιόλα κράτησε περί τα 6,5 στρέμματα, με ελιές, ευκάλυπτους και άλλα δένδρα και φυτά.

Για να φτάσει η βίλα στη σημερινή μορφή της έγιναν επτά επεκτάσεις από το 1959 μέχρι το 1974 από διαφορετικούς αρχιτέκτονες. Την καθοριστική αρχική μορφή ωστόσο τόσο του ακινήτου όσο και του περιβάλλοντος χώρου με τους πλακόστρωτους διαδρόμους έδωσε ο σπουδαίος Δημήτρης Πικιώνης, ο άνθρωπος που «συνομιλούσε» με κάθε πέτρα πριν αυτή τοποθετηθεί στο έδαφος.

Στο εσωτερικό σταδιακά διαμορφώθηκαν τα θεματικά σαλόνια -με το ροζ μάρμαρο που φιλοξενούσε έργα του Πικάσο, το Αιγυπτιακό, το Ελληνικό με τις σπάνιες αρχαιότητες, το Βυζαντινό με τις εικόνες και τα θρησκευτικά αντικείμενα-, που συνδέονταν με τους υπόλοιπους χώρους μέσα από πόρτες με φύλλα χρυσού τις οποίες είχε φιλοτεχνήσει ο Ιωάννης Καρδαμάς.

Ο δεύτερος όροφος προστέθηκε με ευθύνη του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Καραντηνού με στόχο τη δημιουργία ενός μεγάλου εκθεσιακού χώρου, δύο υπνοδωματίων και της εμβληματικής μαρμάρινης βιβλιοθήκης, με το τραπέζι διά χειρός του θρυλικού Ιταλού γλύπτη Nοβέλο Φινότι. Η τελική προσθήκη έγινε το 1974 προκειμένου να φιλοξενηθεί ένα τεράστιο έργο του Χιλιανού ζωγράφου Ρομπέρτο Μάτα.

Η βίλα έφτασε έτσι τα 1.751 τ.μ., αλλά οι αλλαγές συνεχίστηκαν μέχρι το τέλος, καθώς οι εσωτερικές αναδιατάξεις και αναμορφώσεις, ανάλογα με τα έργα τέχνης, αποτελούσαν ένα διαρκές δημιουργικό στοίχημα για τον εμβληματικό συλλέκτη.

Το 1976, με τον θάνατο του Μαξ Ερνστ, ο Ιόλας έκλεισε τις γκαλερί του, όπως είχε υποσχεθεί στον επιστήθιο φίλο του, και άρχισε να σκέφτεται σοβαρά τη μόνιμη εγκατάστασή του στην Ελλάδα. Κάτι που έγινε λίγο αργότερα, όταν εγκατέλειψε την κοσμική ζωή και τα θορυβώδη πάρτυ της Νέας Υόρκης και του Λονδίνου για να επιστρέψει στο προσωπικό του ησυχαστήριο, φέρνοντας μαζί του και τη μοναδική συλλογή με 10.000 έργα τέχνης και σπάνια αντικείμενα.

Οι συκοφαντίες

Ωστόσο, όταν άρχισε να απλώνεται το κύμα συκοφάντησης σε βάρος του, τα φώτα έσβησαν και εκείνος σχεδόν απομονώθηκε. Καταβεβλημένος, εγκατέλειψε τη βίλα και την Ελλάδα και στις 8 Ιουνίου 1987, αυτός για τον οποίο ο Ερνστ είχε πει ότι «μπορεί να πάει κόντρα στους θυμωμένους ωκεανούς», υπέκυψε στη δύναμη της «αρρώστιας του αιώνα» σε νοσοκομείο της Ν. Υόρκης.

Ελλείψει διαθήκης, κληρονόμοι εξ αδιαιρέτου βρέθηκαν η αδελφή του Νίκη Στάιφελ και η ανιψιά του Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα. Οι δύο πλευρές δεν συμφώνησαν και η διαδικασία κράτησε 10 χρόνια. Στο διάστημα αυτό η βίλα έμεινε αφύλακτη και έγινε μια πρωτοφανής λεηλασία με διαδοχικές «αφαιρέσεις» αντικειμένων, αλλά και κλοπές. Για την παράνομη εξαγωγή πολλών από τους θησαυρούς του Ιόλα στο εξωτερικό κατηγορήθηκε η Στάιφελ, αλλά η ποινική δίωξη που ασκήθηκε έπαυσε με τον θάνατό της.

Παράλληλα, το ακίνητο και το κτήμα πουλήθηκε στον εργολάβο Σπύρο Γεωργίου, ο οποίος το αγόρασε με στόχο την απόδοση της βίλας στον δήμο, με την προϋπόθεση ότι θα του επέτρεπαν να αξιοποιήσει μέρος της έκτασης.

Το όραμα

Εκτοτε και για μια 15ετία η υπόθεση ενεπλάκη στα δικαστήρια και στα γρανάζια της γραφειοκρατίας, ενώ η βίλα παραδόθηκε στη φθορά του χρόνου και στις ορέξεις βανδάλων και ληστών. Η μετέπειτα εικόνα της, άδεια από τα αριστουργήματα που φιλοξενούσε, με εξαίρεση όσα δεν μπορούσαν να «σηκώσουν», όπως τα μαρμάρινα τραπέζια και ένα έργο του Τάκι βάρους 800 κιλών, με γκράφιτι στους τοίχους, κατεστραμμένους, σκοτεινούς και βρώμικους όλους τους χώρους, δεν θύμιζε σε τίποτα το λαμπερό παρελθόν της.

Για τον στόχο του Δήμου Αγίας Παρασκευής να αναδείξει τη βίλα Ιόλα σε μουσείο και χώρο πολλαπλών πολιτιστικών δραστηριοτήτων, μίλησε στο «ΘΕΜΑ» ο δήμαρχος Γιάννης Μυλωνάκης.

Όπως αναφέρει «στο πλαίσιο της προτεραιότητας που δίνουμε ως νέα δημοτική αρχή, στην ενίσχυση της πολιτιστικής ταυτότητας της πόλης μας, στοχεύουμε στην αξιοποίηση και αναβάθμιση ακινήτων μας, προκειμένου να τα αναδείξουμε ως πολιτιστικά τοπόσημα, που θα λειτουργήσουν ως πόλος έλξης για επισκέπτες από όλη την Αττική. Ένα από αυτά είναι και η Βίλα Ιόλα, όπου αυτή τη στιγμή είναι σε εξέλιξη εργασίες αποκατάστασης του χώρου προκειμένου να λειτουργήσει ως Μουσείο και χώρος πολλαπλών πολιτιστικών δραστηριοτήτων».

Ο κ. Μυλωνάκης επισημαίνει ότι «πρόκειται για ένα ακίνητο για την αγορά του οποίου ο Δήμος μας δαπάνησε αρκετά χρήματα, για αυτό, για εμάς, είναι πολύ κρίσιμο να αξιοποιηθεί με τρόπο που θα είναι βιώσιμο, επ΄ωφελεία του Δήμου και θα λειτουργήσει προσθετικά στην αναβάθμιση του πολιτιστικού προϊόντος της πόλης». Ο Δήμαρχος είχε μάλιστα πρόσφατα συνάντηση με την Υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη «με την οποία συμφωνήσαμε στη δρομολόγηση κοινών συνεργειών και δράσεων εξωστρέφειας, με όχημα και συνεργασίες με άλλα Μουσεία, φορείς και Ιδρύματα της Αττικής που ήδη έχουν εκδηλώσει τη διάθεσή τους να συνεισφέρουν». Με αυτόν τον τρόπο, όπως υποστηρίζει, «η πόλη μας θα αποκτήσει μία διαρκή και αναγνωρίσιμη πολιτιστική ταυτότητα και ο πολιτισμός θα αναδειχθεί σε ένα από τα βασικά συγκριτικά πλεονεκτήματα της Αγίας Παρασκευής».

 

Με ανάπλαση η ιστορική Βίλα Ιόλα, με το κτήμα των 7 στρεμμάτων που την περιβάλλει, «αντικρίζει» πλέον με αιασιοδοξία την επόμενη μέρα

Το χρονικό της απόκτησης του ακινήτου από τον ∆ήµο Αγίας Παρασκευής περιέγραψε, µιλώντας στο «ΘΕΜΑ», ο αντιδήµαρχος Αξιοποίησης και ∆ιαχείρισης ∆ηµοτικής Περιουσίας Σωτήρης Παπαµιχαήλ: «Η προσπάθεια απόκτησης ξεκίνησε το 1997 επί δηµαρχίας του αειµνήστου Σταύρου Κώτση. Ο χαρακτηρισµός της οικίας του Αλεξάνδρου Ιόλα ως ιστορικού διατηρητέου νεότερου µνηµείου έγινε τον Αύγουστο του 1998, όταν υπουργός Πολιτισµού ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος.

Τον Απρίλιο του 2001, επί δηµαρχίας Β. Γιαννακόπουλου, ελήφθη η απόφαση του ∆ηµοτικού Συµβουλίου για απαλλοτρίωση του χώρου από το ΥΠΠΟ στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυµπιάδας (2000-2004), η οποία κηρύχθηκε µεν, τον Οκτώβριο του 2002, µε δηµόσια δαπάνη 9 εκατ. ευρώ (επί θητείας στο ΥΠΠΟ του Ευάγγελου Βενιζέλου), αλλά εν συνεχεία, τον Αύγουστο του 2004, ανακλήθηκε. Το καλοκαίρι του 2007 εγκρίθηκε από το ΥΠΠΟ, επί θητείας του Γιώργου Βουλγαράκη, η απευθείας αγορά του ακινήτου µε δηµόσια δαπάνη 9 εκατ. ευρώ, η οποία δεν ολοκληρώθηκε.

Το 2017, επί δηµαρχίας Ι. Σταθόπουλου, ελήφθη η απόφαση του ∆ηµοτικού Συµβουλίου για απευθείας αγορά από τον ∆ήµο Αγίας Παρασκευής έναντι ποσού 3 εκατ. ευρώ σε 6 ετήσιες δόσεις, η οποία και ολοκληρώθηκε, οπότε το ακίνητο περιήλθε οριστικά στην κυριότητα του δήµου τον ∆εκέµβριο 2022», επισήµανε.

Φωτογραφίες από τις εργασίες

 

Η διαμόρφωση

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το 2018 η μελέτη με τίτλο “Δημιουργική επανάχρηση ιδιοκτησίας Ιόλα” εντάχθηκε στο ΕΣΠΑ, με φορέα υλοποίησης το Δήμο Αγίας Παρασκευής.

Βασική επιδίωξη, με βάση τη μελέτη, είναι η διατήρηση της υπάρχουσας μορφής του κτηρίου (διαμερισματοποίηση) στο πνεύμα ενός μουσείου μοντέρνας τέχνης. Η διάταξη των εννέα αιθουσών στο ισόγειο θα προσφέρει κυκλική ροή των επισκεπτών. Η αίθουσα της τραπεζαρίας, με το μαρμάρινο τραπέζι, θα διαμορφωθεί σε αίθουσα συσκέψεων και συνεδριάσεων. Το υπνοδωμάτιο του Ιόλα, δίπλα στην κυρία είσοδο, θα φιλοξενήσει χώρους γραφείων, ενώ στην προσθήκη της ανατολικής πλευράς του κτηρίου, στο χώρο της κουζίνας και στο νεότερο υπνοδωμάτιο του Ιόλα, θα δημιουργηθεί εντευκτήριο/ κυλικείο που θα εξυπηρετεί τους επισκέπτες.

Στον όροφο, η μεγάλη αίθουσα, όπου βρισκόταν και το έργο του Τάκι, θα μετατραπεί σε αίθουσα πολλαπλών χρήσεων (θεάτρου, κινηματογράφου, εκδηλώσεων). Διατηρείται ο χώρος της βιβλιοθήκης με ίδια χρήση, ενώ στον όροφο της προσθήκης θα δημιουργηθούν δύο μικροί ξενώνες φιλοξενίας καλλιτεχνών.

Όπως τονίζεται, οι παρεμβάσεις δεν πρέπει να αλλοιώσουν τις εξωτερικές όψεις του κτηρίου αλλά και του εσωτερικού διακόσμου (ορθομαρμαρώσεις), ενώ θα διατηρηθούν και θα συντηρηθούν τα στοιχεία εξοπλισμού του κήπου (τραπέζια, καθιστικά κ.ά.).

Τον Μάρτιο του 2023, επί της θητείας του προηγούμενου Δημάρχου Βασίλη Ζορμπά, υπογράφτηκε η σύμβαση μεταξύ του Δήμου Αγίας Παρασκευής με την εταιρεία «Στάθης Κοκκίνης Τεχνολογία 2020 Α.Ε.», για την εκτέλεση εργασιών δημιουργικής επανάχρησης του ακινήτου.

Σχεδόν δύο χρόνια μετά, οι εργασίες βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ωστόσο το εγχείρημα είναι δύσκολο, δεδομένου ότι το ακίνητο έχει πολλές ιδιαιτερότητες λόγω και των διαδοχικών επεκτάσεων σε διάφορες χρονικές περιόδους. Έτσι, πέραν της πλήρους ανακαίνισης στο πλαίσιο της οποίας έχουν αποξηλωθεί τα πάντα, είναι αναγκαία και η αντιμετώπιση άλλων προβλημάτων.

Αυτή την περίοδο, πάντως, ολοκληρώνεται το σκέλος που αφορά σε ενισχύσεις στατικού χαρακτήρα και ακολουθούν ηλεκτρολογικές και αρχιτεκτονικές εργασίες.

Όπως τονίζεται από πηγές του Δήμου, στόχος είναι η αξιοποίηση και ψηφιακής τεχνολογίας στη λειτουργία του ακινήτου καθώς και η ανάδειξη-αξιοποίηση του περιβάλλοντος χώρου.

Όσον αφορά τον προϋπολογισμό του έργου, ανέρχεται σε 4,2 εκατ. ευρώ, με χρηματοδότηση που έχει εξασφαλιστεί από το Πρόγραμμα Αντώνης Τρίτσης και το ΕΠΑΝΕΚ.

Με βάση το χρονοδιάγραμμα, η βίλα Ιόλα, στη νέα της μορφή, αναμένεται να ανοίξει τις πύλες της για το κοινό περί τα τέλη της χρονιάς με αρχές της επόμενης.

 

protothema.gr

Τελευταίο αντίο στον Ανδρέα Σμαραγδή

Ο φωτογράφος, ο καθηγητής, το «Αμόρε» και οι διακρίσεις

Κεφαλαιώδους σημασίας φωτογράφος, ο Ανδρέας Σμαραγδής «κοίταξε» με μοναδικό τρόπο το ελληνικό τοπίο όπως και το κάθε μορφής εκκλησιαστικό κτίριο, φωτίζοντας την παγκόσμια πολιτιστική τους διάσταση - Την Τρίτη η κηδεία του

Φτωχότερος ο χώρος της ελληνικής φωτογραφίας από την Τετάρτη 15 Ιανουαρίου 2025, ημερομηνία θανάτου του διακεκριμένου, σημαντικού φωτογράφου Ανδρέα Σμαραγδή ο οποίος αποχώρησε από αυτόν τον κόσμο από παθολογικά αίτια ενώ βρισκόταν στο σπίτι του.

Ο Ανδρέας Σμαραγδής, αδελφός του σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή και του διευθυντή φωτογραφίας Νίκου Σμαραγδή, άρχισε να παρακολουθεί μαθήματα ζωγραφικής στη γενέτειρά του την Κρήτη (1947,στις Γωνιές Μαλεβυζίου Κρήτης, στα ριζά του Ψηλορείτη) και αργότερα άρχισε μαθήματα φωτογραφίας.

Η σχέση με τον Δημήτρη Χαρισιδάση

Η μαθητεία και εν συνεχεία ο συνεταιρισμός του με τον διεθνώς βραβευμένο φωτογράφο Δημήτρη Χαρισιδάση, έπαιξε μεγάλο ρόλο στην ζωή και καριέρα του Σμαραγδή ο οποίος ως ανεξάρτητος επαγγελματίας φωτογράφος άρχισε το 1976.

Ο Ανδ. Σμαραγδής παρουσίασε πολλές ατομικές εκθέσεις και είχε συμμετοχή σε αρκετές ομαδικές μεταξύ των οποίων και μια έκθεση στην Κούβα με θέμα Aγιο Όρος- Αιγαίο. Οι τελευταίες ατομικές του εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν στα Ανώγεια, στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, με τους αντίστοιχους τίτλους Οι ωραίοι των ορέων και Μαγική Ελλάδα.

Ο «καθηγητής» Ανδρέας Σμαραγδής

Από το 1978 μέχρι το 1988 εργάστηκε ως καθηγητής φωτογραφίας στη σχολή φωτογραφίας ΑΚΤΟ, στην οποία είχε φοιτήσει. «Ο ρόλος μου ως καθηγητής φωτογραφίας με επηρέασε βαθιά, ενώ μου έδειξε ένα ακόμα μέσο δημιουργικής έκφρασης» είχε πει ο ίδιος. Έτσι, το 1991 ίδρυσε τη σχολή φωτογραφίας BLOW UP, της οποίας υπήρξε διευθυντής σπουδών μέχρι το 1996.

Παράλληλα, από το 1980 μέχρι το 2001 διατηρούσε την εταιρεία φωτογραφικών και κινηματογραφικών παραγωγών ΠΛΑΤΩ ΕΠΕ με κινηματογραφικό studio στην Αγία Παρασκευή Αττικής.

Φωτογραφία του Ανδ. Σμαραγδή τραβηγμένη στο εσωτερικό εκκλησίας

Το ΑΜΟΡΕ και οι εκδόσεις

Για τον Ανδρέα Σμαραγδή, ανεκτίμητης αξίας ήταν η συνεργασία μου με το θέατρο τέχνης ΑΜΟΡΕ σε πλήθος παραστάσεων. Αυτή η συνεργασία, και ειδικότερα η σχέση του με τον Γιάννη Χουβαρδά, συνέβαλλε στην εικαστική προσέγγιση της φωτογραφίας όπως την αντιλαμβανόταν ο ίδιος μέχρι το τέλος της ζωής του.

Τα τελευταία χρόνια το ενδιαφέρον του Σμαραγδή εστίαζε στην εκδοτική φωτογραφία. «Φωτογραφίζω τον άνθρωπο και το περιβάλλον του στις περιοχές των Βαλκανίων, της Μέσης Ανατολής και της Ελλάδας, για την εικονογράφηση εκδόσεων με αξιώσεις που προβάλλουν το πολιτιστικό πρόσωπο του τόπου μας» αναφέρει ο ίδιος στην σελίδα του στο internet.

Αντιπροσωπευτικές τέτοιες εκδόσεις είναι οι Οδηγός Θράκης, Ιερά Μονή Σιμωνόπετρας Αγίου Όρους, το δίτομο λεύκωμα Ιερά Μονή Βατοπεδίου Αγίου Όρους (βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών), το λεύκωμα Ιερά Μονή Ορμυλίας στη Χαλκιδική, το λεύκωμα Ο Σαντορίνης της Σαντορίνης κ.ά.

Η τελευταία του δουλειά σ’ αυτόν το χώρο είναι το Μοναστήρια της Κοζάνης ενώ σημαντική για εκείνον ήταν η φωτογράφιση όλων των τοιχογραφιών του Ε.Πανσέληνου στον πρώτο Ναό του Αγίου Όρους, αλλά και η κυκλοφορία του ομώνυμου λευκώματος.

Ο Ανδρέας Σμαραγδής δούλεψε και εκτός Ελλάδος παρουσιάζοντας λευκώματα από αποστολές του σε πληγέντες χώρες, όπως η Συρία.

Εξώφυλλο έκδοσης λευκώματος Ανδρ. Σμαραγδή για την Συρία

Σημαντική διάκριση που έλαβε η Τσικουδιά Κρήτης Πνεύμα στα Gourmand Award

Η διάκριση Τσικουδιά Κρήτης Πνεύμα στα Gourmand Award

Η κηδεία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 21 Ιανουαρίου στις 12:00, στον Ιερό Ναό Μεταμόρφωσης Σωτήρος στο Χαλάνδρι (οδός Βόλου 1).

tovima.gr 

Η βιογραφία «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ - Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο»

Σε audiobook κυκλοφορεί η βιογραφία «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ-Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο» της ανηψιάς του Ελένης Κουτσούδη-Ιόλα

Βασισμένο στη βιογραφία που έγραψε η Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα, το audiobook «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ - Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο» αφηγείται την πορεία μιας θρυλικής προσωπικότητας.

Στο συναρπαστικό βιβλίο της «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ – Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο», η συγγραφέας και Κλινική Ψυχολόγος Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα διηγείται με γλαφυρό και εμπεριστατωμένο τρόπο τη ζωή μιας από τις σημαντικές προσωπικότητες της διεθνούς εικαστικής σκηνής.

Προσεγγίζοντας τον Αλέξανδρο Ιόλα με ιδιαίτερη ευαισθησία και παραθέτοντας ενδιαφέροντα περιστατικά και τεκμήρια που καταρρίπτουν μύθους και εικασίες, η αγαπημένη του ανιψιά μας προσκαλεί να ανακαλύψουμε την αλήθεια μιας άκρως επιδραστικής και έντονης προσωπικότητας που άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στον κόσμο της τέχνης.

Η ιστορία ζωντανεύει στο ομώνυμο audiobook που διατίθεται με τη φωνή της ηθοποιού Λήδας Καπνά, σε ένα ιδιαίτερο αφήγημα διάρκειας 9 ωρών και 20 λεπτών που είναι διαθέσιμο αποκλειστικά μέσα από την πλατφόρμα του Bookvoice.gr.

Δεν χωρούσε σε κουτάκια

Ο Αλέξανδρος Ιόλας ήταν μια πολυσύνθετη προσωπικότητα που δεν χωρούσε σε κουτάκια. Διέθετε εξαιρετική ευστροφία που τον οδηγούσε πάντα με επιτυχία στο επόμενο στάδιο. Μέχρι το 1976, τήρησε πιστά την εντολή «Αύξου αεί» που του έδωσε ο πνευματικός του πατέρας, Άγγελος Σικελιανός. Στην τελευταία φάση όμως, η πυξίδα του έχασε τον αληθή Βορρά. Αποφάσισε να εγκαταλείψει την Καλυψώ, αρνούμενος το δώρο της αθανασίας που του προσέφερε και επέλεξε την επιστροφή στην Ιθάκη, που δεν του δώριζε παρά έναν «εσφαλμένο και απατηλό προορισμό». Έτσι, ο άσωτος υιός, ο επαναστάτης, επέστρεψε στην Ελλάδα, μία χώρα που έμελλε να γίνει για εκείνον ο τόπος της αυτοεκπληρούμενης προφητείας του.

Το audiobook «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ – Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο» είναι διαθέσιμο μέσα από την ιστοσελίδα και το app του Bookvoice.gr.

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα:

Η Ελένη Κουτσούδη-Ιόλα, ανιψιά του Αλέξανδρου Ιόλα, γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε Κλινική Ψυχολογία στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, εξειδικεύτηκε στην Οικογενειακή Θεραπεία και ίδρυσε το Θεραπευτικό Εργαστήρι Οικογενειακών Σχέσεων, στο οποίο πρωτοστάτησε για 25 χρόνια. Την ενδιέφερε ιδιαίτερα το εκπαιδευτικό κομμάτι και διεξήγαγε Κλινικά Προγράμματα Συστημικής Προσέγγισης καθώς και Αξιολογήσεις Προσωπικότητας σε φοιτητές ψυχολογίας. Μέχρι σήμερα αφιερώνει τον χρόνο της στην εποπτεία ψυχοθεραπευτών.

Από το 2018 ασχολείται και με τη συγγραφή. Το βιβλίο «Ο θείος μου ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΙΟΛΑΣ – Ο άνθρωπος πίσω από τον Μύθο» είναι το πρώτο έργο της που δημοσιεύεται.

Πηγή: newsbomb.gr

aparaskevi-images.gr

Ανδρέας Μανωλικάκης - Η πορεία στο θρυλικό Actors Studio

Ανδρέας Μανωλικάκης: Συνέντευξη με αφορμή το βιβλίο «Στα Φώτα. Η πορεία στο θρυλικό Actors Studio και άλλες ιστορίες ζωής» (εκδόσεις Αρμός)

Συναντιόμαστε με τον Ανδρέα Μανωλικάκη στο Breeze Cafe, στην Αγία Παρασκευή, στη θέση του οποίου όταν ήταν μικρός, μου λέει, βρισκόταν το καφενείο «Εθνικό», πίσω από το ιστορικό θερινό σινεμά Αμαρυλλίς. Αυτή είναι η περιοχή στην οποία μεγάλωσε, πριν φύγει πρώτα για το Παρίσι, όπου σπούδασε στη Διεθνή Σχολή Μιμικής του Μαρσέλ Μαρσό, και ύστερα για τη Νέα Υόρκη, όπου έγινε διά βίου μέλος του θρυλικού Actors Studio. Μαθητεύοντας κοντά σε δασκάλους όπως ο Λι Στράσμπεργκ και η Έλεν Μπέρστιν, ο Μανωλικάκης επιπλέον έκανε σε βάθος τις δικές του έρευνες επάνω στο Σύστημα του Στανισλάβσκι και τη Μέθοδο, τόσο που οι πρόεδροι του Actors Studio, Έλεν Μπέρστιν, Χάρβεϊ Καϊτέλ και Αλ Πατσίνο, τον θεώρησαν ως μια σοβαρή υποψηφιότητα για τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Actors Studio.

Πρώην πρόεδρος του Actors Studio Drama School στο Pace University, ο Μανωλικάκης είχε ως μαθητές ηθοποιούς όπως ο Μπάντλεϊ Κούπερ. Σήμερα συνεχίζει να διδάσκει σκηνοθεσία και υποκριτική έχοντας τη βάση του στη Νέα Υόρκη και επισκεπτόμενος συχνά την Ελλάδα, για να κάνει σεμινάρια υποκριτικής και ανάλυσης κειμένου στη Σχολή Μωραΐτη και την Ελληνοαμερικανική Ένωση αντίστοιχα. Σε μία από αυτές τις επισκέψεις του, δέχτηκε να μιλήσει στην ATHENS VOICE για το νέο του αυτοβιογραφικό βιβλίο, «Στα φώτα», που κυκλοφόρησε πρόσφατα.

Το πρώτο σας βιβλίο, με τίτλο «Στα φώτα», που κυκλοφόρησε φέτος τον Απρίλιο από τις Εκδόσεις Αρμός, είναι μια εκ βαθέων σειρά συνομιλιών με τη δημοσιογράφο Νατάσα Μπαστέα για τη ζωή και τις σπουδές σας, αρχικά στην Αθήνα και το Παρίσι και τελικά την πορεία σας στη Νέα Υόρκη και τη σχέση σας με το Actors Studio. Πώς ξεκίνησε αυτό το πρότζεκτ;
Το βιβλίο ξεκίνησε, όπως πολύ σωστά είπατε, μέσα από πολλές συζητήσεις με τη Νατάσα Μπαστέα, αλλά και τη δική μου ανάγκη να μοιραστώ όσα έχω ζήσει σε αυτές τις μεγάλες πόλεις. Ήθελα να μοιραστώ πράγματα που αφορούν τη ζωή και την Τέχνη, άρα ο τίτλος «Στα φώτα» αναφέρεται στα φώτα της ζωής και της Τέχνης. Ήταν μια από κοινού διαδικασία, μας πήρε τουλάχιστον δύο χρόνια. Αυτό που ήθελα περισσότερο να έχει μέσα το βιβλίο ήταν περιστατικά από τη ζωή, στιγμιότυπα από συναντήσεις με σημαντικούς ανθρώπους του θεάτρου (τόσο στη Γαλλία όσο και στην Αμερική), την εμπειρία μου ως ηθοποιός στο Broadway και την πορεία μου στο Actors Studio. Πρόκειται για ένα βιβλίο που δεν προορίζεται μόνο για ανθρώπους του θεάτρου, αλλά για οποιονδήποτε αναγνώστη θέλει να παρακολουθήσει μια πορεία ζωής, όπου η θέληση, η σκληρή δουλειά, το πάθος και βέβαια η καλή τύχη οδηγούν έναν άνθρωπο στο να κάνει τα όνειρά του πραγματικότητα.

Ξεκινήσατε τις σπουδές σας στην Αθήνα, στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν. Πώς ήταν η εμπειρία σας εκεί;

Όχι ιδιαίτερα καλή. Από παιδαγωγικής απόψεως, απαράδεκτη. Οι συνθήκες ήταν καταπιεστικές. Υπήρχαν κακοποιήσεις όπως βρισίματα, προσβολές, απαρχαιωμένες αντιλήψεις, ευνοούμενοι και παραγκωνισμένοι κ.λπ. Όσον αφορά το καλλιτεχνικό κομμάτι, ήταν σχετικά καλύτερη από άλλες Σχολές —όχι, βέβαια, η καλύτερη από όλες, καθώς υπήρχαν η Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και η Σχολή του Πέλου Κατσέλη, για να αναφέρω δύο— οπότε έπαιρνες ορισμένες πληροφορίες οι οποίες όμως δεν ήταν αρκετές. Μάθαινες πάρα πολλές γενικότητες. Ξεχώριζες το πάθος του ίδιου του Κουν (τον οποίο δεν έτυχε να έχω δάσκαλο, γιατί όταν ήμουν εγώ εκεί είχε πια σταματήσει να διδάσκει) μέσα από τις σκηνοθεσίες του, τις συνεντεύξεις του και ορισμένες πρόβες που είχα την τύχη να παρακολουθήσω.

Με τον πατέρα του, δημοσιογράφο και συγγραφέα Ιωάννη Μανωλικάκη.

Σε παιδική ηλικία μαζί με την μητέρα του Ευγενία και τον αδελφό του, Γιώργο

Skip

Ads by

Έτσι παίρνετε την απόφαση να πάτε στο Παρίσι, στη Σχολή Μιμικής του Μαρσέλ Μαρσό. Φαντάζομαι θα ήταν μια μοναδική εμπειρία το να μαθητεύσετε στον διασημότερο μίμο όλων των εποχών.

Ήταν σίγουρα μια μοναδική εμπειρία. Ήταν υπέροχος άνθρωπος. Πράος, γαλήνιος, σαν σοφός με μια πάρα πολύ ήρεμη ενέργεια, ακριβώς το αντίθετο από αυτό που γινόταν επάνω στη σκηνή, όπου ήταν πάντα σε μεγάλη ένταση και γεμάτος ενέργεια. Ήταν επίσης ένας πάρα πολύ καλός δάσκαλος. Ήταν μεγάλο μάθημα η γνωριμία μου με αυτόν τον άνθρωπο και αυτά που έμαθα στο περιορισμένο διάστημα που μαθήτευσα κοντά του. Δεν θέλησα να καθίσω παραπάνω, για να μη στιλιζαριστώ. Στο Παρίσι αρχικά είχα γραφτεί στο τμήμα θεάτρου στο Πανεπιστήμιο Paris VIII-Vincennes. Επίσης, φοίτησα στο ατελιέ του Ανδρέα Βουτσινά, ο οποίος ήταν κι αυτός μεγάλος δάσκαλος.

Πώς πήρατε την τολμηρή απόφαση να πάτε στην Αμερική για να σπουδάσετε ηθοποιία, χωρίς καν να γνωρίζετε αγγλικά;

Και στη Γαλλία όταν πήγα δεν μιλούσα γαλλικά. Η ιδέα του να γίνω ηθοποιός ήταν του αδελφού μου. Όταν μια μέρα με ρωτούσε, εδώ, στην Αγία Παρασκευή, τι θέλω να γίνω όταν μεγαλώσω, ένα από τα επαγγέλματα που μου παρέθεσε ως επιλογή ήταν εκείνο του ηθοποιού. Του είπα «καλά ακούγεται αυτό», αν και μέχρι τότε δεν είχα δείξει κανένα ενδιαφέρον για το θέατρο και την υποκριτική. Μάλλον εκείνη την ημέρα ο αδελφός μου είχε έμπνευση, καθώς του βγήκε από το στόμα μια προφητεία. Είπε: «Εάν πραγματικά θέλεις να γίνεις ηθοποιός, τότε πρέπει να πας στο Actors Studio». Εγώ νόμιζα πως το Actors Studio ήταν κάπου στην Αθήνα, οπότε προσπαθούσα να υπολογίσω πόσο μακριά ήταν από την Αγία Παρασκευή. Όταν μου είπε πως ήταν στη Νέα Υόρκη εγώ ο ίδιος το απέκλεισα, λόγω γλώσσας και επειδή δεν είχαμε τέτοια οικονομική δυνατότητα ή συγγενείς εκεί.

Αυτό που τελικά με οδήγησε στην Αμερική ήταν ένα τυχαίο περιστατικό, αρκετά χρόνια αργότερα. Πήγα ως «ερωτικός μετανάστης», αμέσως μετά τις σπουδές μου στη Γαλλία. Όταν, λοιπόν, βρέθηκα στη Νέα Υόρκη, επισκέφτηκα το Actors Studio. Για να μπεις εκεί πρέπει να δώσεις εξετάσεις, οι οποίες είναι αρκετά δύσκολες. Υπάρχει η προκαταρκτική και αν περάσεις ακολουθεί η τελική εξέταση. Έδωσα, λοιπόν, την προκαταρκτική εξέταση χωρίς να ξέρω καλά καλά τη γλώσσα. Παρόλα αυτά, οι άνθρωποι δεν στάθηκαν στη δυσκολία μου αυτή και με πέρασαν στην τελική εξέταση, γιατί θεώρησαν πως αυτά που έκανα ως ηθοποιός επάνω στη σκηνή ήταν μέσα σε αυτά τα οποία ζητούσαν: τη σχέση που έχεις με τον παρτενέρ, την αμεσότητα της επικοινωνίας, τη σχέση που έχεις με τα αντικείμενα κλπ. Το καλό ήταν ότι δεν χρειάστηκε να γυρίσω ποτέ πίσω στις προκαταρκτικές εξετάσεις, διότι κάθε φορά που σε κόβουν, πρέπει να περιμένεις έναν χρόνο για να ξαναδώσεις. Τόλμησα, μάλιστα, και ζήτησα να συνεχίσω να παρακολουθώ μαθήματα ως παρατηρητής, μέχρι να δώσω τις τελικές εξετάσεις και το δέχτηκαν. Στο βιβλίο υπάρχει και η επιστολή του Στράσμπεργκ και αυτό ξεκίνησε μια ολόκληρη παράδοση, όπου οι φιναλίστ μπορούν πια να παρακολουθούν μαθήματα.

Λίγη ώρα πριν την πρώτη του τελική εξέταση στο Actors Studio, τον Φεβρουάριο του 1982.

Το 1997 μεταφράσατε στα ελληνικά το βιβλίο «Βαχτάνγκοφ - Μαθήματα Σκηνοθεσίας και Υποκριτικής» του Νικολάι Γκόρτσακοφ. Ποια βιβλία υποκριτικής θα προτείνατε ανεπιφύλακτα σε έναν μαθητή σας σήμερα;

Βιβλία πάνω στον Στράσμπεργκ, τον Καζάν, τον Μάισνερ, την Άντλερ και άλλους. Στη μελέτη γενικότερα δεν χωρούν οι αφορισμοί. Οι σοβαροί άνθρωποι δρουν μέσω σύνθεσης. Οι μη σοβαροί και τεμπέληδες (άρα και απληροφόρητοι) βάζουν παρωπίδες και φανατίζονται. Τόσο ο Λι Στράσμπεργκ όσο και η Στέλλα Άντλερ έχουν αφήσει πίσω τους ένα έργο που αξίζει να μελετηθεί. Άλλωστε, οι δάσκαλοι αυτοί ακολούθησαν μια παράδοση στην υποκριτική που ξεκινάει από το Σύστημα του Στανισλάβσκι, με άλλους ενδιάμεσους σταθμούς και την πήγαν ένα βήμα παραπέρα προσθέτοντας τα δικά τους πορίσματα και τη δική τους οπτική. Εγώ, το όνομα του Βαχτάνγκοφ το άκουσα πρώτη φορά από τον Στράσμπεργκ και πήγα αμέσως και πήρα το μοναδικό βιβλίο του, που υπήρχε στα βιβλιοπωλεία στη Νέα Υόρκη. Δεν ήταν αυτό του Γκόρτσακοφ, που μετέφρασα αργότερα. Αφού, λοιπόν, μελέτησα πρώτα το έργο του Βαχτάνγκοφ, άκουσα μια διάλεξη του Στράσμπεργκ, όπου έλεγε πως συμφωνεί με τον Ηλία Καζάν, ότι το βιβλίο του Νικολάι Γκόρτσακοφ, «Βαχτάνγκοφ, Μαθήματα Σκηνοθεσίας και Υποκριτικής» είναι το καλύτερο βιβλίο πάνω στη σκηνοθεσία. Εγώ, τώρα, έχω να προσθέσω πως είναι το καλύτερο βιβλίο και πάνω στην υποκριτική. Τόσο ο Στράσμπεργκ όσο και ο Καζάν θεωρούσαν τον Βαχτάνγκοφ μέντορά τους, μέσα από τα βιβλία που διάβασαν για αυτόν.

Όταν έκανα τη μετάφραση του βιβλίου στα Ελληνικά, ο Μάριος Πλωρίτης, ένας από τους σημαντικότερους θεωρητικούς του ελληνικού θεάτρου (και όχι μόνο), δέχτηκε να γράψει τον πρόλογο του βιβλίου μόνο και μόνο γιατί είχε ακούσει για τον Βαχτάνγκοφ από τον Κουν. Στην Ελλάδα, ο Κουν ήταν ένας από τους ελάχιστους που γνώριζαν τον σκηνοθέτη και δάσκαλο που βελτίωσε το Σύστημα του Στανισλάβσκι.

Στο βιβλίο μιλάτε και για τη γνωριμία σας με τον Ηλία Καζάν, που προφανώς είχε κομβική σημασία για εσάς. Τι σας έκανε να τον ξεχωρίσετε, ανάμεσα στους σημαντικούς καλλιτέχνες που έχετε γνωρίσει στη ζωή σας;

Είχαμε συναντηθεί με τον Καζάν μερικές φορές στη Νέα Υόρκη, στο Actors Studio, και όταν είχε έρθει μια φορά εδώ, για μια διάλεξη πάνω στον κινηματογράφο, στο Κολλέγιο Αθηνών, με αναγνώρισε ανάμεσα στο πλήθος. Για κάποιο λόγο είχα καθυστερήσει και πήγα όταν είχε τελειώσει πια η ομιλία. Έτσι, λοιπόν, καθώς μιλούσα με έναν πρώην καθηγητή μου από τη Σχολή του Κουν, με είδε ο Καζάν και με αναγνώρισε, λέγοντας: «Look who’s here!» (Κοίτα ποιος είναι εδώ). Ήταν συμπαθέστατος άνθρωπος, πολύ τρυφερός και με εξαιρετική μνήμη. Αυτό που με τιμά ιδιαιτέρως είναι ότι στις τρεις πρώτες τελικές εξετάσεις μου από τις πέντε, στο Actors Studio, ήταν στην επιτροπή και πάντα άκουγα από τη γραμματέα ότι ψήφιζε υπέρ μου. Ο Καζάν δεν ήταν άνθρωπος που έβλεπε εθνικότητα. Αν του άρεσε κάτι, του άρεσε. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό ότι σε κάθε επιστολή που του έγραφα, πάντοτε απαντούσε. Αυτό είναι ένα καλό μάθημα και για τους Έλληνες εδώ. Οι σπουδαίοι πάντοτε απαντούν και μάλιστα αμέσως.

Έχετε ξεχωρίσει και άλλες προσωπικότητες που έχουν φερθεί με παρόμοια γενναιοδωρία;

Μέγιστο παράδειγμα ήταν ο Πολ Τέιλορ, ένας από τους κορυφαίους χορογράφους της Αμερικής. Είχα μια σύντομη συζήτηση μαζί του, όπως περιγράφω και στο βιβλίο, μόλις είχαμε συστηθεί μετά από μια παράσταση που είχε χορογραφήσει. Θα πρέπει να ήταν ογδόντα χρονών περίπου τότε. Γνωρίζοντας πως ήμουν πρόεδρος του μεταπτυχιακού προγράμματος του Actors Studio, ήθελε να με ρωτήσει κάτι για την κωμωδία. Μιλήσαμε περίπου για εικοσιπέντε λεπτά. Ύστερα από μερικές μέρες, έλαβα μια επιστολή από εκείνον. Είχε ψάξει και είχε βρει τη διεύθυνσή μου, για να με ευχαριστήσει για αυτά που του είχα πει, τα οποία, όπως μου έγραφε, είχε δαχτυλογραφήσει και είχε μοιράσει στους χορευτές του σε φωτοτυπίες! Το γράμμα έκλεινε μάλιστα με την αποφώνηση, «Με θαυμασμό». Για εμένα αυτό ήταν ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα, του τι σημαίνει γενναιοδωρία ψυχής.

Ήταν, ίσως, παρόμοια και η γενναιοδωρία ψυχής που σας έδειξε ο Αλ Πατσίνο, όταν σας ρώτησε τι νομίζετε πως χρειάζεται να γίνει, ώστε το Actors Studio να αναζωογονηθεί; Γράφετε πως σας ζήτησε να του δείξετε και τον αυτοσχέδιο τόμο με τις έρευνές σας επάνω στην υποκριτική και τη σκηνοθεσία;

Αυτό συνέβη σε μια χρονική περίοδο που η ηγεσία του Studio (Έλεν Μπέρστιν, Χάρβεϊ Καϊτέλ και Αλ Πατσίνο) βρισκόταν σε μια αναζήτηση για τον προσανατολισμό του. Επειδή γνώριζαν τη δουλειά μου, με είχαν και οι τρεις υπόψη τους, ως υποψήφιο να αναλάβω την καλλιτεχνική διεύθυνση του Actors Studio. Έκανα λοιπόν συναντήσεις μαζί τους, αρχικά ξεχωριστά. Μέσα στο πλαίσιο αυτών των συναντήσεων, πήγα μια μέρα στο σπίτι του Πατσίνο, έξω από το Μανχάταν. Ήταν απλός, συγκεκριμένος, συγκεντρωμένος και χαλαρός. Όταν του έδωσα να δει το βιβλίο, το οποίο περιείχε και κείμενα στα Ελληνικά και τα Γαλλικά, το επεξεργάστηκε με μεγάλο σεβασμό. Ακόμα και τα κείμενα που δεν μπορούσε να διαβάσει, τα κοιτούσε με προσοχή. Ήταν ένα βιβλίο με πολύ σκληρό εξώφυλλο και φωτοτυπίες μέσα, όμως εκείνος το είχε πιάσει σαν να επρόκειτο για το σημαντικότερο κείμενο που υπήρχε στην ιστορία της ανθρωπότητας! Έδειξε, λοιπόν, μεγάλο σεβασμό σε αυτήν την έρευνα ετών που είχα κάνει. Σεβάστηκε τον κόπο και το πάθος μου. Μόνο ένας ηθοποιός με το δικό του ταλέντο και το δικό του επίπεδο εκπαίδευσης θα μπορούσε να έχει εκτιμήσει αυτήν τη δουλειά με τον τρόπο που την εκτίμησε εκείνος.

Ο Ανδρέας Μανωλικάκης, με τους Αλ Πατσίνο, Έλεν Μπέρστιν και Σούζαν Άστον, το 2019. Από την ενδιαφέρουσα ομιλία που είχε κάνει η Έλεν Μπέρστιν με τον Αλ Πατσίνο για τους μαθητές του Actors Studio Drama School.

Στο βιβλίο μιλάτε συχνά για τον Λι Στράσμπεργκ και τον θεωρείτε έναν από τους μέντορές σας. Ποιος ήταν ο ρόλος που έπαιξε στην πορεία σας στο Actors Studio;

Είχα την τύχη να παρακολουθήσω επί ενάμιση χρόνο διδασκαλίες του Στράσμπεργκ. Δυστυχώς, δεν είχα την ευκαιρία να παίξω γι’ αυτόν. Είχα, μάλιστα, την ατυχία να πεθάνει μια βδομάδα πριν την τελική μου εξέταση. Όμως, το ότι παρακολούθησα τόσα μαθήματά του, ήταν για μένα ένα πραγματικό δώρο. Πέραν των μαθημάτων αυτών, έχω μελετήσει όλο το έργο του και ό,τι έχει γραφτεί για εκείνον. Επιπλέον, η γυναίκα του, που πέθανε πρόσφατα, μου είχε δώσει πρόσβαση στο αρχείο του και έτσι είδα βιντεοκασέτες με διαλέξεις και ομιλίες του και άκουσα μαγνητοφωνημένα μαθήματά του στο Actors Studio από το 1960 και μετά. Έχω, λοιπόν, μελετήσει σε βάθος το έργο του Στράσμπεργκ και γι’ αυτό τον θεωρώ έναν από τους μέντορές μου και τον σημαντικότερο δάσκαλο υποκριτικής, μαζί με τον Στανισλάβσκι και τον Βαχτάνγκοφ. Σημαντικός ήταν, επίσης, ο ρόλος που έπαιξε η Έλεν Μπέρστιν στην εξέλιξή μου. Σπουδαία δασκάλα, με την οποία στη συνέχεια συνεργαστήκαμε και στο διοικητικό συμβούλιο, αλλά και στο πρόγραμμα σπουδών του Actors Studio Drama School. Η Έλεν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα πρόσωπα στη ζωή μου.

Μιλάτε ακόμα στο βιβλίο σας και για μία άλλη μεγάλη δασκάλα του Συστήματος  Στανισλάβσκι στην Αμερική, τη Στέλλα Άντλερ. Η Άντλερ, όπως αναφέρετε, δεν μπόρεσε ποτέ να ξεπεράσει την έχθρα που είχε με τον Στράσμπεργκ. Πώς βιώσατε εσείς αυτόν τον πόλεμο μεταξύ τους;

Τη Στέλλα Άντλερ είχα την ευκαιρία να την παρακολουθήσω για μερικούς μήνες, ως παρατηρητής. Ανήκε, βέβαια, στην κατηγορία των σημαντικών δασκάλων, όμως δεν πλησίαζε τον Στράσμπεργκ, του οποίου η διδασκαλία ήταν σαν λέιζερ. Η Άντλερ ήταν πολύ καλή στη ρητορική του θεάτρου. Η ρητορική, όμως, δεν «παίζεται». Ο Στράσμπεργκ ενδιαφερόταν για το πώς θα βρει ο κάθε μαθητής τον δικό του μηχανισμό. Η Στέλλα μπορεί να σταμάταγε κάποιον στο πρώτο λεπτό. Ήταν πολύ αυθόρμητη και συχνά φερόταν στους μαθητές σαν παιδάκια. Ήταν εξαιρετική θεωρητικός και έλεγε πολύ όμορφα πράγματα για τη σχέση του ηθοποιού με το κείμενο ή τη σχέση της ζωής με το θέατρο. Αυτά όμως, δυστυχώς, δεν μπορούν εύκολα να μεταφραστούν σε πρακτικές οδηγίες για την ηθοποιία.

Το πρόβλημα, τώρα, που υπήρχε μεταξύ τους είναι πως η Άντλερ μισούσε τον Στράσμπεγκ, ακόμη και πριν τον γνωρίσει, σχεδόν. Υπήρχε αυτό το προσωπικό μίσος απέναντί του, που έβλαψε το Group Theater, στο οποίο συνεργαστήκανε οι δυο τους, δημιούργησε και δημιουργεί γενικά μεγάλη σύγχυση στους μαθητές. Ήταν, λοιπόν, μια προσωπική κόντρα που εκείνη τροφοδοτούσε, που προκάλεσε μεγάλη ζημιά. Έχω μελετήσει όλα τα βιβλία της και τις συνεντεύξεις της στο Lincoln Center. Και, βέβαια, όπως περιγράφω στο βιβλίο, είχα και μία προσωπική συζήτηση μαζί της. Εκείνο που μου έκανε τρομερή εντύπωση ήταν το απίστευτο βάθος του μίσους που έτρεφε για εκείνον, σε βαθμό ψύχωσης, ακόμη και αφότου ο Στράσμπεργκ είχε πια πεθάνει.

Αυτή η αντιμετώπιση διαφέρει, κατά τη γνώμη σας, από την αντίστοιχη στην Ελλάδα; Ποιος είναι ο ρόλος των δασκάλων, των κριτικών και των θεατρολόγων στην ανάδειξη νέων ταλέντων;

Βεβαίως διαφέρει. Ο αντίστοιχος Πατσίνο στην Ελλάδα δεν θα σου απηύθυνε καν τον λόγο. Δυστυχώς, τόσο οι δάσκαλοι, οι κριτικοί, όσο και οι θεατρολόγοι παίζουν ως επί το πλείστον αντιπαραγωγικό ρόλο. Το λέω, άλλωστε, εδώ και χρόνια. Η πλειοψηφία όλων αυτών (υπάρχουν, βέβαια, και σημαντικές εξαιρέσεις) είναι ημιμαθείς και παπαγαλίζουν λανθασμένα πράγματα. Δεν γνωρίζουν σε βάθος το αντικείμενό τους. Έχουν την τάση να μπερδεύουν το Σύστημα του Στανισλάβσκι και τη Μέθοδο –δηλαδή την βιωματική υποκριτική– με θεατρικά ή κινηματογραφικά ρεύματα. Το Σύστημα του Στανισλάβσκι είναι εκπαίδευση του ηθοποιού, όχι στυλ θεάτρου. Εκπαιδεύεις το υποκριτικό σου όργανο, ούτως ώστε μετά να μπορείς να παίξεις σε διαφορετικά στυλ θεάτρου. Πιστεύουν λανθασμένα πως το Σύστημα του Στανισλάβκι και η Μέθοδος είναι μόνο για το ρεαλιστικό θέατρο αγνοώντας τη δουλειά του Βαχτάνγκοφ και του Group Theater, που ανέβαζαν παραστάσεις ακρότατα στυλιζαρισμένες. Αν υπήρχαν σοβαροί πρυτάνεις και αρχισυντάκτες, θα έπρεπε να τους έχουν κόψει και τους μεν και τους δε. Επιπλέον, το Σύστημα του Στανισλάβσκι ξεκίνησε ως θεατρική εκπαίδευση, καθώς δεν υπήρχε σινεμά την εποχή εκείνη. Στο Actors Studio η εκπαίδευση ήταν και είναι θεατρική, παρά το γεγονός ότι από εκεί έχουν βγει οι μεγαλύτεροι κινηματογραφικοί αστέρες, οι οποίοι στο θέατρο κάνουν μνημειώδεις ερμηνείες, όπως Κρίστοφερ Γουόκεν, Ντάστιν Χόφμαν, Αλ Πατσίνο, Έλεν Μπέρστιν, Ίλαϊ Γουάλακ και πολλοί άλλοι. Άρα, η άποψη ότι η εκπαίδευση της Μεθόδου αφορά αποκλειστικά τον κινηματογράφο είναι εντελώς λανθασμένη. Η εκπαίδευση ήταν πάντοτε μία, κάτι το οποίο στην Ελλάδα δεν φαίνεται να είναι και τόσο ξεκάθαρο.

Έπειτα, ακούω συχνά αυτήν τη σύγκριση που κάνουν μεταξύ του ευρωπαϊκού και του αμερικανικού θεάτρου. «Το ευρωπαϊκό θέατρο», λέει, «είναι καλύτερο από το αμερικανικό». Συγκρίνουν, λοιπόν, μία χώρα με μία γλώσσα (γιατί μιλάνε, βέβαια, για τις Ηνωμένες Πολιτείες), με μία ολόκληρη ήπειρο με 51 χώρες και 24 γλώσσες. Αν αρχίσουμε την παιδαριώδη σύγκριση ότι το ένα είναι καλύτερο από το άλλο, τότε και μέσα στην Ευρώπη θα πρέπει να αναρωτηθούμε: «Είναι το ιταλικό καλύτερο από το ισπανικό θέατρο ή το γαλλικό και το γερμανικό;» Τι πάει να πει καλύτερο; Υπάρχει καλή και κακή υποκριτική, όπως υπάρχει καλό και κακό θέατρο. Έχω δει συγκλονιστικές παραστάσεις στην Ευρώπη (Πίτερ Μπρουκ, Πίτερ Στάιν, Τζόρτζιο Στρέλερ) και έχω δει συγκλονιστικές παραστάσεις στην Αμερική. Υπάρχει ένας φανατισμός και ένας υπόγειος αντιαμερικανισμός σε τέτοιου είδους γνώμες. Έχουν γραφτεί κριτικές για παραστάσεις αμερικάνικων έργων στην Ελλάδα, που λένε: «Πολύ καλύτερη η τάδε Ελληνίδα ηθοποιός από τη Μέριλ Στριπ στον ρόλο», ή «Ευτυχώς που ο τάδε Έλληνας ηθοποιός δεν έκανε τις αμερικανιές που έκανε ο Μάρλον Μπράντο στον ρόλο». Δεν μπορείς να πιάνεις στο στόμα σου τέτοιες προσωπικότητες με τέτοια ευκολία και επιπολαιότητα, γιατί εκτίθεσαι.

Ο Ανδρέας Μανωλικάκης, τότε πρόεδρος στο Actors Studio Drama School, με τον Μπράντλεϊ Κούπερ, το 2018, όταν ο διάσημος ηθοποιός ήρθε για να μιλήσει στους μαθητές του Actors για την ταινία του «A star is born»

Είχατε μαθητές που στη συνέχεια έγιναν διάσημοι, αλλά και μαθητές που ήταν ήδη επιτυχημένοι. Μιλήστε μας για αυτήν σας την εμπειρία.

Ο Μπράντλεϊ Κούπερ, για παράδειγμα, ήταν μαθητής μου, με την έννοια ότι ήταν στην τάξη μου στο δεύτερο έτος του πανεπιστημίου και εγώ ήμουν καθηγητής του. Ήταν εξαιρετικός μαθητής και εξαιρετικό παιδί και η φήμη, η δόξα και τα χρήματα, που απέκτησε αργότερα, δεν τον έχουν αλλάξει ακόμα και σήμερα, ούτε στο ελάχιστο. Ήταν σοβαρός, αλλά και με εξαιρετικό χιούμορ. Είναι ένας άνθρωπος παθιασμένος με τη δουλειά του, που πάντοτε θέλει να μαθαίνει καινούρια πράγματα, χωρίς να μπαίνει στη μέση το «εγώ» του.

Από την άλλη πλευρά, υπήρξα «δάσκαλος» και ήδη επιτυχημένων ηθοποιών όταν έκανα σεμινάρια και διαλέξεις στο Actors Studio, ιδιαίτερα πάνω στην ανάλυση του κειμένου. Εκεί παρακολουθούσαν καλλιτέχνες όπως η Έλεν Μπέρστιν, ο Χάρβεϊ Καϊτέλ η Νταιάν Γουίστ και άλλοι, οι οποίοι κρατούσαν πολλές σημειώσεις και έκαναν πολλές ερωτήσεις κατά τη διάρκεια των μαθημάτων μου. Ήταν ανοιχτοί, παρά τα βραβεία και τις επιτυχίες τους, σε νέα πράγματα, θέλοντας πάντα να μαθαίνουν και να γίνονται καλύτεροι. Γι’ αυτό και ο τίτλος του μέλους είναι «Δια Βίου», γιατί δια βίου είναι και η μάθηση.

Στην Ελλάδα, στα σεμινάρια που κάνω εδώ και πολλά χρόνια, έχω παρατηρήσει ότι οι μαθητές δεν υστερούν σε τίποτα σε σχέση με μαθητές που έχουν περάσει από τα χέρια μου, από άλλα μέρη του κόσμου. Έχουν το ψυχικό υλικό, την ιδιοσυγκρασία, το ταλέντο και την ενέργεια που χρειάζονται. Αυτό που δεν έχουν είναι η εκπαίδευση. Όταν, όμως, εκπαιδευτούν σωστά, δεν έχουν τίποτα να ζηλέψουν από τους ξένους ηθοποιούς.

Your browser does not support the video tag.

Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να περάσετε στους αναγνώστες μέσω του βιβλίου σας «Στα φώτα»;

Αυτό που θα ήθελα να αποκομίσουν οι αναγνώστες είναι ότι αν εγώ μπόρεσα και κατάφερα αυτά που κατάφερα, τότε οποιοσδήποτε μπορεί να τα καταφέρει, αρκεί να δουλέψει αρκετά και να έχει πάθος για αυτό που κάνει. Μπορεί κανείς να καταφέρει πράγματα που δεν τα είχε καν φανταστεί. Το μήνυμα, λοιπόν, είναι ότι πρέπει να ακολουθείς τα όνειρά σου, όσο εξωπραγματικά κι αν φαίνονται και να μη δίνεις σημασία σε «σειρήνες» που λένε πράγματα για να σε αποθαρρύνουν και να σε βγάλουν από τον στόχο σου.

Info
«Στα Φώτα», Ανδρέας Μανωλικάκης, Η πορεία στο θρυλικό Actors Studio και άλλες ιστορίες ζωής. Συνομιλίες με τη Νατάσα Μπαστέα, εκδ. Αρμός

Ο Ανδρέας Μανωλικάκης με τον σκύλο του, Whopper.

athensvoice.gr